Kurên Kolana Pal

Beşa 1: Destpêk

1.1. Pêşkêşkirina Romanê û Girîngiya Wê

Romana “A Pál utcai fiúk” (Kurên Kolana Pal), ku di sala 1906an de ji hêla nivîskarê Macar Ferenc Molnár ve hatiye nivîsandin û di sala 1907an de wekî pirtûk hatiye weşandin, ne tenê di nav wêjeya Macarî de, lê di qada wêjeya ciwanan a cîhanê de jî wekî berhemeke klasîk û nemir tê qebûlkirin. Ev roman, ku bi destpêkê ve wekî çîrokeke serpêhatî ya komek xortên Budapeştî xuya dike, di kûrahiya xwe de li ser mijarên gerdûnî yên wekî hevaltî, dilsozî, fedakarî, rûmet, îxanet û pêvajoya dijwar a mezinbûnê radiweste. Girîngiya wê ne tenê ji honaka wê ya balkêş û karakterên wê yên zindî tê, lê her weha ji şiyana wê ya ji bo nîşandana cîhana zaroktiyê bi awayekî realîst û di heman demê de sembolîk jî tê.

Belavbûn û bandora navneteweyî ya “A Pál utcai fiúk” bi wergerandina wê bo zêdetirî 32 zimanan û statuya wê wekî xwendina mecbûrî an pêşniyarkirî li gelek welatên cîhanê, wek Îtalya, Brezîlya û Japonya, bi awayekî eşkere xuya dibe. Ev yek nîşan dide ku roman xwedî peyameke gerdûnî ye ku ji sînorên çandî, zimanî û demî derbas dibe û bi xwendevanên ji nifşên cihê re têkiliyê datîne. Populerbûna wê ya berdewam her weha bi adaptasyonên wê yên curbecur ji bo fîlm û şanoyê jî tê xurtkirin. Di nav van adaptasyonan de, fîlma derhênerê Macar Zoltán Fábri ya sala 1969an, ku ji hêla rexnegiran ve wekî adaptasyona herî baş û dilsozê ruhê romanê tê nirxandin, cihekî taybet digire.

1.2. Kurteagahî li ser Jiyan û Berhemên Ferenc Molnár

Ferenc Molnár (navê wî yê resen Neumann Ferenc) di 12ê Çileya 1878an de li Budapeştê, li navçeya Józsefváros, ji dayik bûye. Ev bajarê ku ew tê de mezin bûye, bi awayekî rasterast bandor li ser atmosfera û cîhên ku di romana “A Pál utcai fiúk” de tên teswîrkirin, kiriye. Analîzên berfireh ên li ser jiyana Molnár, wekî yên ku di çavkaniya B12 de têne dîtin, bi hûrgilî behsa malbata wî, jiyana wî ya zaroktiyê li Józsefváros, û têkiliya xurt a van ezmûnan bi afirandina romanê re dikin. Molnár destpêkê wekî rojnamevan û paşê jî wekî şanogerekî navdar dest bi karîyera xwe ya nivîskariyê kir. Berhemên wî yên şanoyî, bi diyalogên xwe yên jîr, karakterên balkêş û tevlihevkirina hostayî ya humor û xemgîniyê, li seranserê Ewropa û Amerîkayê navdar bûn. Balkêş e ku yek ji eleqeyên wî yên destpêkê lêkolîna li ser psîkolojiya sûcê bûye, ku ev yek dibe ku di şiyana wî ya ji bo avakirina karakterên kompleks û têgihiştina motîvasyonên wan ên kûr de rolek leyîstibe. Ev têgihiştina psîkolojîk, dibe ku bi awayekî veşartî, di afirandina karakterên wekî Gerébê îxanetkar an jî Nemecsekê fedakarê trajîk de xwe nîşan dabe, û wan ji qalibên yekalî dûr xistibe.

1.3. Konteksta Dîrokî, Civakî û Çandî ya Budapeştê (Dawiya Sedsala 19an)

Romana “A Pál utcai fiúk” di bihara sala 1889an de li Budapeştê derbas dibe, di serdemekê de ku bajar wekî metropoleke girîng û geşepêdayî di bin desthilatdariya Împaratoriya Awistirya-Macaristanê de bû. Ev serdem, serdemeke guherînên mezin ên civakî, aborî û bajarî bû. Budapeşt bi lez berfireh dibû, û avahiyên nû li şûna erdên vala dihatin çêkirin. Ev pêşketina bajarvaniyê rasterast bandor li jiyana zarokan dikir, ji ber ku qadên lîstikê yên azad û xwezayî her ku diçû kêm dibûn. Kêmbûna van cîhan, girîngiya her “grund”ekî (erda vala) ji bo zarokan zêdetir dikir, û ew vediguherand qadeke biqîmet a azadî û xweseriyê. Jiyana Molnár bi xwe jî li navçeya Józsefváros, ku şahidiya van guhertinên bajarî dikir, derbas bûye, û ev yek bêguman di hilbijartina “grund”ê wekî cîhê navendî û sembolîk ê romanê de roleke mezin leyîstiye. “Grund” ne tenê cîhekî fîzîkî ye, lê encama pêwîstiyeke civakî û psîkolojîk a zarokên wê serdemê ye.

Atmosfera giştî ya Ewropayê di dawiya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de ber bi zêdebûna hestên neteweperestî û mîlîtarîzmê ve diçû, ku ev yek di dawiyê de ber bi Şerê Cîhanê yê Yekem ve bir. Tevî ku roman di sala 1889an de derbas dibe, ew di sala 1906an de, di vê atmosfera tengezar de hatiye nivîsandin. Ev yek dihêle ku Molnár hem nostaljiya zaroktiyê, hem jî têgihiştineke rexneyî ya li ser nirxên serdemê nîşan bide. “Şerê” piçûk ê lawan ji bo parastina “grund”ê, bi hemû rêûresmên xwe yên leşkerî, dikare wekî metaforek ji bo şerên mezin ên ku li ber derî bûn, were xwendin. Di heman demê de, populerbûna çîrokên şerê Kızılderilî yên James Fenimore Cooper li Macarîstanê di wê serdemê de dibe ku bandor li ser lîstikên şerkerî û xeyalên serpêhatî yên zarokan kiribe.

1.4. Armanc û Struktura Gotarê

Armanca sereke ya vê gotara akademîk ew e ku romana “A Pál utcai fiúk” ji perspektîfên wêjeyî, civaknasî, semiyotîk, semantîk û derûnnasiyê ve bi kûrahî û bi awayekî navdîsîplînî analîz bike. Gotar dê hewl bide ku bi bikaranîna çavkaniyên akademîk ên pêbawer û metodolojiyên guncaw, ronahiyê bixe ser qatên cihêreng ên wateyê û girîngiya vê berhema klasîk.

Struktura gotarê dê wiha be: Piştî vê beşa destpêkê, di Beşa 2an de, analîzeke wêjeyî ya romanê dê were pêşkêşkirin, ku tê de temayên sereke, teknîkên vegotinê, û struktura romanê dê werin vekolîn. Beşa 3an dê ji perspektîfa civaknasiyê li romanê binêre, û li ser dînamîkên komên lawan, hiyerarşî, serokatî, û rola “grund”ê wekî qadeke civakî hûr bibe. Beşa 4an dê ji bo analîza semiyotîk û semantîk were veqetandin, û tê de sembolîzma hêmanên wekî “grund”, al, û têgînên çandî yên taybet dê werin şîrovekirin. Beşa 5an dê analîzeke derûnnasî ya karakterên sereke, motîvasyonên wan, û pêşketina wan a psîkolojîk pêşkêş bike. Di dawiyê de, Beşa 6an dê encamên giştî yên analîzê kurt bike û nirxandinek li ser girîngiya mayînde ya romanê pêşkêş bike.

Beşa 2: Analîza Wêjeyî: Temayên Sereke û Teknîkên Vegotinê

Romana “A Pál utcai fiúk” ji ber dewlemendiya temayên xwe û hostayiya teknîkên vegotinê yên Molnár, di wêjeya ciwanan de xwedî cihekî taybet e. Ev beş dê li ser van aliyên wêjeyî yên romanê hûr bibe.

2.1. Temayên Sereke

Roman gelek temayên gerdûnî û bi hev ve girêdayî di nav xwe de dihewîne ku bi xwendevanên ji her temenî re diaxivin:

Hevaltî, Dilsozî û Biratî: Ev tema wekî stûna sereke ya romanê tê hesibandin. Têkiliyên xurt ên di navbera endamên koma Kurên Kolana Pal de, nemaze di navbera serokê wan ê jîr János Boka û leşkerê rêzê yê dilsoz Ernő Nemecsek de, wekî bingeha exlaqî ya komê û çavkaniya hêza wan a li hemberî dijwariyan derdikeve pêş. Dilsoziya ji bo hevalan û ji bo “doza hevpar” (parastina grundê) nirxekî bingehîn e ku karakteran ber bi kiryarên wêrek ve dibe.
Fedakarî û Qehremanî: Qehremaniya trajîk a karakterê herî biçûk û qels ê romanê, Ernő Nemecsek, yek ji xalên herî bibandor ên çîrokê ye. Nemecsek, tevî nexweşî û qelsiya xwe ya fîzîkî, ji bo parastina rûmeta koma xwe û “welatê” xwe, grundê, fedakariyên mezin dike ku di dawiyê de dibin sedema mirina wî. Ev qehremanî ne tenê wêrekiyeke fîzîkî ye, lê di heman demê de wêrekiyeke exlaqî ya kûr e.
Îxanet û Lêborîn: Di navbera hevalan de, îxanet jî wekî aliyekî tarî yê têkiliyên mirovî xwe nîşan dide. Îxaneta Dezső Geréb, ku ji ber hêrs û çavnebariyê tevlî koma dijber dibe, bandoreke neyînî li ser Kurên Kolana Pal dike. Lêbelê, roman di heman demê de pêvajoya poşmaniya Geréb û îhtîmala lêborînê jî nîşan dide, ku ev yek kûrahiyeke din li têgihiştina li ser sifatê mirovî zêde dike.
Wêrekî li Hemberî Zehmetiyan: Hemû karakterên sereke, bi taybetî Nemecsek û Boka, di rewşên dijwar û xeternak de wêrekiyeke berbiçav nîşan didin. Ew ji bo parastina nirxên xwe û hevalên xwe amade ne ku bi dijwariyan re rû bi rû bimînin.
Windakirina Bêgunehiyê û Pêvajoya Mezinbûnê: Serpêhatiyên ku law di dema têkoşîna ji bo grundê de dijîn, nemaze şerê dawî û mirina Nemecsek, wan neçar dike ku bi rastiyên dijwar ên jiyanê re rû bi rû bimînin. Ev bûyer dibin sedema windakirina bêgunehiya zaroktiyê û derbasbûna wan ji cîhana lîstikê bo qonaxeke nû ya têgihiştin û gihîştinê.
Welatparêzî û “Grund” wek Welat: Yek ji temayên herî girîng ên romanê şîrovekirina “grund”ê ye, ne tenê wekî qadeke lîstikê, lê wekî “welat”ekî piçûk ku divê bi her awayî were parastin. Ev tema bi awayekî xurt bi konteksta neteweperestiya serdema dawiya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an a Macarîstanê û Ewropayê re têkildar e. Analîzên kûr, wekî ya di çavkaniya B4 de, destnîşan dikin ku Molnár çawa “grund”ê bi helbesta neteweyî ya Sándor Petőfi re girêdide û sembolên neteweyî di nav çîrokê de bi cih dike da ku vê wateya welatparêziyê xurt bike.
Rexneya Şer û Bêwatebûna Pevçûnê: Tevî ku roman nirxên wekî wêrekî û fedakariyê di çarçoveya “şer” de pîroz dike, hin şîrovekar wê wekî berhemeke dij-şer dibînin. Mirina trajik a Nemecsek, ku ji ber nexweşiyê ye û ne ji ber birînên şer, û windakirina dawî ya grundê ji ber ku dê li ser were avakirin, pûçbûn û bêwatebûna “serkeftina” wan a di şer de nîşan dide. Ev dikare wekî rexneyek veşartî li ser mîlîtarîzma serdema beriya Şerê Cîhanê yê Yekemîn were şîrovekirin. Nakokiyek di navbera pîrozkirina nirxên mîlîtarîst û encama trajik de heye, ku xwendevan teşwîq dike ku li ser wateya rastîn a şer û qehremaniyê bipirse.
Pêşketina Exlaqî: Di dirêjahiya romanê de, karakter, nemaze Boka û Nemecsek, bi pirsgirêkên exlaqî re rû bi rû dimînin û di têgihiştina xwe ya li ser rastî, xeletî, berpirsiyarî û dadperweriyê de pêş dikevin. Bûyerên wekî “einstand” li dijî Nemecsek, îxaneta Geréb, û biryarên Boka wekî serok, ne tenê komployê pêş dixin lê di heman demê de dibin sedema pêşketina exlaqî û psîkolojîk a karakteran. Her biryarek û kiryarek encamên xwe hene ku karakteran diguherînin û wan ber bi têgihiştineke mezintir a li ser jiyanê ve dibe.

2.2. Teknîkên Vegotinê

Ferenc Molnár bi hostayiyeke mezin teknîkên vegotinê bi kar tîne da ku xwendevan bikişîne nav cîhana romanê û peyamên xwe ragihîne:

Vebêjerê Kesê Sêyem ê Xwedî Agahî (Omniscient Third-Person Narrator): Vebêjerê romanê ne tenê bûyeran ji derve vedibêje, lê di heman demê de dikare bikeve nav hiş û hestên karakteran û wan ji xwendevan re eşkere bike. Ev teknîk dihêle ku xwendevan hem ji perspektîfa zarokan hem jî ji ya mezinekî li bûyeran binêre. Vebêjer carinan şîroveyan li ser bûyeran dike an jî pêşbîniyan li ser paşerojê dike, ku ev yek kûrahiyê dide vegotinê.
Bikaranîna Îroniyê: Yek ji teknîkên herî berbiçav ên Molnár bikaranîna îroniyê ye. Îronî bi taybetî di navbera cidiyeta ku zarok nîşanî lîstik û “şerê” xwe yê ji bo grundê didin û têgihiştina xwendevanê mezin a li ser rewşa rastîn de xuya dibe. Vebêjer carinan bi zimanekî “dîrokî”, “leşkerî” û cidî behsa amadekariyên şer ên zarokan dike, ku ev yek bi xwe re îroniyeke nazik û carinan jî bi ken tîne. Ev îronî dihêle ku roman ji hêla xwendevanên ji temenên cihê ve bi awayên cihê were famkirin û şîrovekirin.
Perspektîfa Zaroktiyê û Dengê Vebêjer: Tevî ku vebêjer bi gelemperî ji perspektîfeke mezin diaxive, ew bi awayekî hostayî dikeve nav cîhana zarokan û bûyeran ji perspektîfa wan jî nîşan dide. Ew ziman, têgîn (wek “einstand”) û awayê fikirîna zarokan bi awayekî rastîn teswîr dike. Ev yek dihêle ku xwendevan bi karakteran re empatî bike û cîhana wan baştir fam bike. Bikaranîna vebêjerê kesê sêyem ê ku hem dikare bikeve hişê karakteran hem jî şîroveyên îronîk bike, dihêle ku roman ji hêla xwendevanên ji temenên cihê ve were famkirin. Zarok dikarin bi serpêhatî û hestên karakteran re empatî bikin, dema ku mezin dikarin qatên kûrtir ên wateyê û îroniyê bibînin.
Avakirina Atmosferê: Molnár bi teswîrên xwe yên zindî yên li ser kolanên Budapeştê, grundê bi hemû hûrgiliyên wê (daristanên daran, kelehên ji daran), û baxçeyê botanîkê yê razdar (Füvészkert) atmosfereke xurt û bîranî diafirîne. Van teswîran ne tenê paşxaneya çîrokê ne, lê di heman demê de beşdarî hest û mooda giştî ya romanê jî dibin.

2.3. Struktura Romanê û Pêşketina Bûyeran

Struktura romanê bi awayekî klasîk hatiye avakirin, ku tê de pevçûn gav bi gav zêde dibe û ber bi lûtkeyekê ve diçe. Pêşketina bûyeran bi dizîna ala Kurên Kolana Pal ji hêla Kincsoran ve dest pê dike û bi şerê mezin ê ji bo parastina grundê digihîje lûtkeya xwe. Di navberê de, bûyerên wekî îxaneta Geréb, qehremaniyên Nemecsek di dema çûna wî ya nav dijmin de (li Füvészkert û li civîna Kincsoran), û civînên “hadîtanács” (civata şêwirmendiya şer) ya Kurên Kolana Pal wekî xalên werçerxê yên girîng kar dikin ku tengezariyê zêde dikin û karakteran pêş dixin.

2.4. Cihê Romanê di Nav Wêjeya Ciwanan de

“A Pál utcai fiúk” wekî yek ji berhemên bingehîn ên wêjeya ciwanan a klasîk tê hesibandin. Temayên wê yên gerdûnî yên wekî hevaltî, dilsozî, fedakarî, û têkoşîna ji bo nirxan, wê ji bo xwendevanên ciwan ên ji çand û paşxaneyên cihêreng balkêş û têkildar dike. Roman ne tenê çîrokeke serpêhatiyê ye, lê di heman demê de lêkolîneke kûr e li ser sifatê mirovî û pêvajoya mezinbûnê.

Beşa 3: Analîza Civaknasî: Dînamîkên Komê, Hiyerarşî û Qada Lîstikê (“Grund”)

Romana “A Pál utcai fiúk” neynikeke zelal a cîhana civakî ya zarokan pêşkêş dike. Ew bi awayekî hostayî dînamîkên komên lawan, strukturên hiyerarşîk, serokatî, û girîngiya qadên xweser ên wekî “grund”ê ji bo avakirina nasname û têkiliyên civakî nîşan dide.

3.1. Avabûn û Dînamîkên Komên Lawan

Di romanê de du komên sereke yên lawan hene: Kurên Kolana Pal û Kincsoran (Vörösingesek). Her du kom jî wekî yekîneyên civakî yên bi rêxistinbûyî, xwedî serok, qaîdeyên navxweyî (nivîskî an nenivîskî), sembol (wek al), û armancên hevpar xuya dikin. Avabûna van koman ne tesadufî ye; ew bersivek e ji pêwîstiyên civakî û psîkolojîk ên zarokan re ji bo aîdiyet, hevaltî, û xweseriyê. Çavkaniya S11 bi taybetî “çete”yê wekî formeke bingehîn a rêxistinbûna civakî analîz dike û wê bi komên di romanê de berawird dike, û destnîşan dike ku çawa ev kom qaîdeyên xwe yên alternatîf ji yên cîhana mezinan re diafirînin.

Pêvajoyên avabûna komê, girêdana navxweyî (kohezyon), û pêşbaziya di navbera koman de li gorî teoriyên dînamîkên komê dikarin werin analîzkirin. Mînak, çavkaniya S21 pênc domênên sereke yên dînamîkên komê destnîşan dike: (1) pêvajoyên ragihandinê û qalibên têkiliyê, (2) kêşana navkesî û hevgirtin, (3) entegrasyona civakî û bandor, (4) hêz û kontrol, û (5) çand. Van domênan dikarin bi awayekî berbiçav li ser Kurên Kolana Pal û Kincsoran werin sepandin da ku têkiliyên navxweyî û derveyî yên wan baştir werin famkirin. “Grund” bi xwe jî wekî faktorekî navendî di avakirina nasnameya koma Kurên Kolana Pal û xurtkirina hevgirtina wan de roleke krîtîk dilîze.

3.2. Hiyerarşî, Serokatî û Qaîdeyên Navxweyî

Di nav her du komên lawan de strukturên hiyerarşîk ên zelal hene. Di serê her komê de serokek heye: János Boka ji bo Kurên Kolana Pal û Feri Áts ji bo Kincsoran. Di bin serokan de, “efser” û “leşkerên rêzê” hene, ku her yek xwedî rol û berpirsiyariyên diyarkirî ne. Mînak, Ernő Nemecsek wekî “yekane leşkerê rêzê” yê Kurên Kolana Pal tê binavkirin, ku ev yek hem statuya wî ya nizm di destpêkê de hem jî girîngiya wî ya sembolîk di dawiyê de nîşan dide. Şêwazên serokatiya Boka û Feri Áts ji hev cuda ne; Boka bêtir serokekî demokratîk û dadperwer e ku bi hilbijartinê hatiye ser kar û rêzê ji hevalên xwe digire, dema ku Feri Áts serokekî otorîtertir e ku hêza xwe ji tirs û heybeta xwe digire.

Qaîdeyên nivîskî û nenivîskî tevger û têkiliyên endamên komê birêve dibin. Mînak, têgîna “einstand” (destdanîna bi zorê li ser tiştên kesekî din), rêûresmên taybet ên “Koma Gîtê” (Gittegylet), û qaîdeyên “şerê” ku ji hêla her du aliyan ve têne pejirandin, hemû beşek ji sîstema normatîf a van komên zarokan in. Van qaîdeyan, ku carinan ji qaîdeyên cîhana mezinan cuda ne, ji bo parastina rêkûpêkiya navxweyî û birêvebirina têkiliyên bi komên din re girîng in. Mekanîzmayên biryardanê, wek “civata şêwirmendiya şer” (haditanács) a Kurên Kolana Pal, û awayên çareserkirina pevçûnan jî beşek ji vê sîstema civakî ya piçûk in.

Rêxistinbûna lawan di romanê de, bi artêş, hilbijartin, qanûn û “dadgehên” xwe, ne tenê lîstikek e. Ew paralelîzmeke xurt e bi strukturên civakî û siyasî yên cîhana mezinan re, nemaze di çarçoveya Împaratoriya Awistirya-Macaristanê û hestên neteweperest ên serdemê de. “Şerê” ji bo grundê dibe mîkrokozmosek ji têkoşînên mezin ên ji bo ax û serweriyê. Law di lîstikên xwe de strukturên mezinan teqlîd dikin, û ev teqlîd ne tesadufî ye, lê refleksiyona civaka ku tê de dijîn e. Serdema dawiya sedsala 19an li Ewropayê bi mîlîtarîzm û têkoşînên neteweyî tije bû, û ji ber vê yekê, “şerê” lawan ji bo grundê dikare wekî şîroveyek li ser van meylên civakî yên berfirehtir were xwendin.

Tabloya 1: Hiyerarşî û Rolên di Nav Komên Lawan de

Taybetmendî	Koma Kurên Kolana Pal	Koma Kincsoran (Vörösingesek)
Serok	János Boka (bi hilbijartinê hatî)	Feri Áts (otorîteya xwezayî/tirsê)
Efserên Bilind	Csónakos, Barabás, Geréb (berî îxanetê wek serleşker)	Birayên Pásztor, Wendauer, Szebenics
Leşkerê Rêzê yê Tekane	Ernő Nemecsek	N/A (hemû wekî komek homojen a xurt xuya dikin)
Cihê Navendî	Grund (Kolana Pal)	Baxçeyê Botanîkê (Füvészkert) – Girava wê
Armanca Sereke	Parastina Grundê	Bidestxistina Grundê
Sembola Komê	Ala sor-kesk (paşê), berê sor-spî	Kincên sor, ala sor
Qaîdeyên Navdar	Biryarên Civata Şêwirmendiya Şer, Qanûnên Koma Gîtê	Qaîdeyên Feri Áts, “Einstand” wekî rêbaz

3.3. “Grund” wek Qadeke Civakî, Qada Lîstikê û Têkoşînê

“Grund”, ango erda vala ya li Kolana Pal, di romanê de ji qadeke fîzîkî wêdetir e; ew qadeke civakî ya navendî ye ku nasname, têkilî û çarenûsa Kurên Kolana Pal li dora wê ş şekil digire. Ji bo mezinan, ew tenê erdek vala ye ku li benda avakirinê ye, lê ji bo lawan, ew “welat”, “text”, “parêzgeh” û cîhê azadiyê ye.

Ji perspektîfa teoriyên civaknasî yên mekanê, “grund” dikare wekî “cîhê sêyem” were şîrovekirin – cîhek li derveyî mal (cîhê yekem) û dibistanê (cîhê duyem), ku her du jî di bin kontrola mezinan de ne. Di vî “cîhê sêyem” de, zarok dikarin çand, nasname û qaîdeyên xwe yên xweser ava bikin. Ew cîhekî azad e ji çavdêrî û destwerdana rasterast a mezinan, ku tê de hiyerarşî û normên alternatîf têne danîn û jiyîn. Ev cîhê azadiyê dihêle ku zarok xeyalên xwe bijîn, lîstikên xwe biafirînin, û bi awayekî serbixwe pirsgirêkên xwe çareser bikin.

Lêbelê, “grund” ne tenê qada lîstik û aştiyê ye; ew di heman demê de dibe qada têkoşîn û pevçûnê jî. Daxwaza Kincsoran ji bo bidestxistina grundê, wê vediguherîne meydana şerekî cidî (di çavê zarokan de). Parastina grundê ji bo Kurên Kolana Pal dibe meseleyeke rûmet û namûsê. Di dawiyê de, windakirina grundê ji ber ku dê li ser xaniyek were avakirin, wateyeke kûr a civaknasî dihewîne. Ew dikare wekî sembola serweriya cîhana mezinan û pêşketina bajarvaniyê ya bêruh li ser cîhana zaroktiyê ya xeyalî û azad were şîrovekirin.

3.4. Rol û Girîngiya “Koma Gîtê” (Gittegylet) û Rîtuelên Wê

Di nav koma mezin a Kurên Kolana Pal de, “Koma Gîtê” (Gittegylet) wekî komeke biçûk a taybet û veşartî derdikeve pêş. Ev kom xwedî endametî, serok (Weiss), sekreter (Kolnay), peykerê mohrê (Barabás), û rîtuelên xwe yên taybet e, wek civînên birêkûpêk, tomarkirina navan di “deftera reş” de, û bikaranîna gîtê (macûnê pencereyan) wekî sembola endametiyê. Gît bi xwe, ku divê her dem ji hêla endaman ve were cûtin û nerm bimîne, dibe ku sembola pabendbûna domdar bi komê û qaîdeyên wê re be.

Rîtuelên Koma Gîtê, wek bilêvkirina sondan û tomarkirina navê Nemecsek bi tîpên biçûk di deftera reş de wek ceza ji ber “îxanetê” (tevî ku ew bêguneh bû), girîngiya van koman ji bo avakirina normên exlaqî û pêkanîna “dadweriyê” di nav cîhana zarokan de nîşan dide. Çavkaniya B4 behsa ala Koma Gîtê dike ku rengên neteweyî yên Macarî (sor-spî-kesk) û dirûşmek ji Helbesta Neteweyî ya Petőfi li ser heye (“Em sond dixwin ku em êdî nebin xulam!”), ku ev yek girêdana van lîstikên zarokan bi hestên neteweyî yên kûrtir re nîşan dide.

Lêbelê, Koma Gîtê di heman demê de dikare wekî mînakek ji bo dînamîkên neyînî yên komê jî were dîtin. Biryara wan a neheq a li dijî Nemecsek, bêyî ku bi baldarî li rastiyan guhdarî bikin, nîşan dide ku çawa komên biçûk dikarin zextê li endamên xwe bikin û bibin sedema neheqiyê. Ev dualîteya Koma Gîtê – hem wekî çavkaniya hevgirtinê hem jî wekî amûra zordestiyê – kompleksbûna dînamîkên komên biçûk û bandora wan li ser takekesan radixe ber çavan.

3.5. Refleksiyona Têkiliyên Civakî û Pevçûnên Mezinan di Cîhana Zarokan de

Yek ji aliyên herî balkêş ên romanê ew e ku çawa lîstik û têkiliyên zarokan neynika cîhana mezinan in. Rêxistinbûna leşkerî ya her du koman, bi serok, efser, stratejiyên şer, û hetta “qanûnên şer” (wek rêzgirtina ji alê re), bi awayekî eşkere struktur û dinamîkên artêş û şerên neteweyî yên cîhana mezinan teqlîd dike. Temayên wekî hêz, otorîte, serokatî, dilsozî, îxanet, û dadwerî, ku di civakên mezinan de navendî ne, di nav têkiliyên zarokan de jî bi awayekî xurt xuya dibin.

Roman dikare wekî rexneyek nazik li ser civaka mezinan û meyla wê ya ber bi pevçûn û şîdetê ve were xwendin. An jî, ew dikare wekî nîşanek ji bo neçarîbûna dûbarekirina qalibên civakî ji hêla nifşên nû ve were şîrovekirin. Zarok, di lîstikên xwe de, ne tenê ji bo kêfê tevdigerin, lê di heman demê de rolên civakî yên ku dê di pêşerojê de bilîzin, diceribînin û fêr dibin.

Beşa 4: Analîza Semiyotîk û Semantîk: Sembolîzm û Maneya Kûr

Romana “A Pál utcai fiúk” ji hêla sembolîzmê ve gelek dewlemend e. Molnár bi hostayî hêmanên curbecur ên çîrokê bi wateyên kûr û pir-qatî bar dike, ku ev yek dihêle ku roman ji asteke rûkalî ya çîrokeke serpêhatiyê wêdetir biçe û bigihîje kûrahiyên felsefî û civakî.

4.1. “Grund” wek Sembola Sereke

“Grund” (erda vala) bêguman sembola herî navendî û pir-wate ya romanê ye. Ji bo Kurên Kolana Pal, ew ji erdek vala ya ku ji hêla daran û têlan ve hatiye dorpêçkirin, pir wêdetir e. Ew “welat”ê wan e, qada azadiyê ye ku tê de ew dikarin ji kontrola mezinan dûr bin û qaîdeyên xwe bi xwe bi rêve bibin. Ew cîhê ku tê de bêgunehiya zaroktiyê tê jiyîn û nasnameya komê û takekesî tê avakirin. Çavkaniya B4 bi awayekî berfireh analîz dike ka “grund” çawa di xeyala zarokên bajêr de vediguhere deşta Macarî (Alföld) û dibe sembola bêdawîbûn û azadiyê, û ev yek bi helbesta neteweyî ya Sándor Petőfi re tê girêdan.

Wateya grundê di çavê zarokan de bi awayekî dînamîk diguhere; ew dikare bibe deşta Amerîkaya Kovî, qada şerekî mezin, an jî tenê cîhekî ji bo lîstikên rojane. Ev nîşan dide ku wate ne di tiştan bi xwe de ye, lê ji hêla mirovan ve û li gorî çarçoveyê tê afirandin. Lêbelê, ji bo mezinan, grund tenê erdek vala ye ku dê di demek nêzîk de ji bo avakirina xaniyekê were bikaranîn. Ev cudahiya di têgihiştinê de, pevçûna di navbera cîhana zarokan û ya mezinan de nîşan dide.

Windakirina grundê di dawiya romanê de xwedî wateyên sembolîk ên kûr e. Ew dikare wekî windakirina welat, windakirina bêgunehiyê, windakirina azadiyê, an jî serweriya neçarî ya pêşketina bajarvaniyê ya bêruh û cîhana mezinan li ser xeyal û xweseriya zaroktiyê were şîrovekirin. Şerê ji bo grundê, di vê çarçoveyê de, dibe pevçûneke sembolîk ji bo parastina van wateyan.

4.2. Sembolîzma Alê

Al, wekî semboleke gerdûnî ya nasname û serweriyê, di romanê de roleke pir girîng dilîze. Ala Kurên Kolana Pal, ku di destpêkê de sor-spî ye û paşê bi hewldanên keçên hevalên xwe vediguhere sor-kesk (ku rengên neteweyî yên Macarîstanê ne), sembola nasnameya komê, rûmeta wê, û pabendbûna wê bi “welatê” xwe, ango grundê, ye.

Dizîna alê ji hêla Kincsoran ve û hewldanên qehremanî yên Nemecsek ji bo vegerandina wê, bûyerên navendî ne ku pevçûnê gur dikin û girîngiya sembolîk a alê bi awayekî dramatîk nîşan didin. Al ne tenê perçeyek qumaşê ye; ew rûmeta komê ye, û windakirina wê tê wateya şikestina rûmetê. Ji ber vê yekê, parastin û vegerandina alê dibe erkekî pîroz. Ala Kincsoran, ku sor e, dikare xeter, dijminatî, an jî hêza dijber temsîl bike.

4.3. Analîza Hêmanên Din ên Sembolîk

Gît (Putty): Gît, ku endamên Koma Gîtê (Gittegylet) bi berdewamî dicûn û diparêzin, wekî sembola endametî, pabendbûn û rîtuelên taybet ên vê koma biçûk kar dike. Ew dikare wekî sembola tiştekî biçûk lê ji bo komê bi wate û biqîmet were dîtin, ku hevgirtina wan xurt dike. Dibe ku ew her weha “qanûn” an “peymana” navxweyî ya komê jî temsîl bike.
Topên Camê (Marbles): Bûyera “einstand”kirina (destdanîna bi zorê) topên camê yên Nemecsek ji hêla birayên Pásztor ve, ku hêzdar in, wekî sembola zordestî, neheqî û serweriya hêzê li ser qelsan kar dike. Topên camê bi xwe dikarin cîhana zaroktiyê, lîstikên bêguneh, û xezîneyên piçûk ên ku ji bo zarokan pir biqîmet in, temsîl bikin.
Navên Komê: Navên koman bi xwe jî xwedî wateyên sembolîk in. “Kurên Kolana Pal” (A Pál utcai fiúk) nasnameyeke erênî, hesta aîdiyetê bi cîhekî taybet (Kolana Pal û grundê) re, û dibe ku heta radeyekê asayîbûn û nêzîkbûnê jî nîşan bide. Berevajî vê, navê “Kincsoran” (Vörösingesek – Redshirts) dikare biyanîbûn, xetere, û nasnameyeke ku bêtir li ser bingeha dijberiyê hatiye avakirin, temsîl bike. Çavkaniya S39 destnîşan dike ku navê “Redshirts” dibe ku îşaret bi “Kızılderili” (Xwecihiyên Amerîkî) bike, ku ev yek atmosfereke serpêhatî û “hovîtî” dide koma dijber û lîstikên şerkerî yên zarokan dixe çarçoveyeke çandî ya populer a wê demê.
Cil û Berg: Kincên sor ên ku endamên koma Feri Áts li xwe dikin, wekî nîşaneke dîtbarî ya yekîtî û nasnameya wan a komî kar dike. Ev rengê sor bi xwe jî dikare wateyên wekî xeter, hêrs, an jî hêzê bihewîne.

4.4. Reáliák (Hêmanên Çandî yên Taybet) û Wergera Wan

Romana “A Pál utcai fiúk” tijî “reáliák” e, ango peyv, têgîn û hêmanên çandî yên ku taybetî Budapeşta dawiya sedsala 19an û jiyana zarokên wê serdemê ne. Mînakên wekî “grund” (erda vala), “einstand” (destdanîna bi zorê), “krajcár” (diravê wê demê), “füvészkert” (baxçeyê botanîkê), “gittegylet” (Koma Gîtê), “csónakos” (qeyikvan), û gelekên din, ne tenê reng û bêhneke otantîk didin romanê, lê di heman demê de ji bo têgihiştina konteksta çandî û civakî ya çîrokê jî krîtîk in.

Çavkaniya B9, ku tezeke doktorayê ye li ser wergera van reáliáyan, bi kûrahî li ser pirsgirêkên wergerandina van hêmanan radiweste. Ew destnîşan dike ku Molnár zimanê zaroktiya xwe û hevalên xwe belge kiriye, û gelek ji van peyvan (nemaze yên bi koka Almanî wek “laufméta”, “brusztflek”) beşek ji zargotina rastîn a zarokên Pestê yên wê demê bûne. Wergerandina nerast an jibîrkirina van reáliáyan dikare bibe sedema windakirina bîra kolektîf a nifşê Molnár û guhertina rengê herêmî û atmosfera dîrokî ya romanê. Ji ber vê yekê, wergêr bi dijwariyeke mezin re rû bi rû dimînin ku hem wateya van hêmanan ragihînin hem jî xwendevanên ji çandên din biyanî nekin. Peyva “einstand”, mînak, ku ji Almanî hatiye girtin lê di nav zarokên Pestê de wateyeke taybet a “destdanîna bi zorê” wergirtiye, ne tenê reáliáyek e, lê têgîneke semantîk a girîng e ku kodên exlaqî û têkiliyên hêzê yên di nav cîhana zarokan de nîşan dide. Ew sîstemeke nefermî ya “dadweriyê” û hêzê ye ku analîza wê ji bo têgihiştina normên civakî yên nefermî yên komên zarokan girîng e.

4.5. Avakirina Wateyê di Romanê de ji Perspektîfa Semantîk

Ji perspektîfa semantîk, wate di romanê de ne tenê bi peyvên takekesî, lê bi têkiliyên di navbera wan de, bi çarçoveya vegotinê, û bi bikaranîna amûrên wêjeyî yên wekî metafor û simileyan tê avakirin. Mînak, wateya “grund”ê ne sabit e; ew li gorî perspektîfa karakteran (zarok vs. mezinan) û li gorî rewşa vegotinê (lîstik vs. şer) diguhere. Wekî ku di çavkaniya B4 de tê destnîşankirin, grund di xeyala zarokan de dikare bibe gelek tiştên cihê (deşta Amerîkî, deşta Macarî, hwd.). Ev nîşan dide ku wate ne di tiştan bi xwe de ye, lê ji hêla mirovan ve tê afirandin û parvekirin, û bi çarçove û xeyalê ve girêdayî ye. Ev yek bi teoriyên semantîk û semiyotîk ên li ser avakirina wateyê re hevaheng e.

Metaforên ku ji bo teswîrkirina grundê (“welat”, “text”, “parêzgeh”) an jî ji bo teswîrkirina hestên karakteran têne bikaranîn, qatên nû yên wateyê li vegotinê zêde dikin û têgihiştina xwendevan kûrtir dikin. Diyalogên di navbera karakteran de jî ji bo avakirina wateyê û eşkerekirina sifat û motîvasyonên wan girîng in.

Tabloya 2: Sembolên Sereke di Romanê de û Şîroveyên Wan

Sembol	Teswîra di Romanê de	Şîroveyên Mumkun ên Semiyotîk/Semantîk	Çavkanî (Snippets)
Grund	Qada vala ya bi daran, ku ji hêla Kurên Kolana Pal ve wekî qada lîstikê û “welat” tê bikaranîn.	Welat, azadî, bêgunehiya zaroktiyê, qada têkoşînê, cîhana xweser a zarokan, cîhê avakirina nasnameyê.	S3, S7, S11, S39, S52, S66, S85, B4
Ala Sor-Kesk	Ala Kurên Kolana Pal, ku di destpêkê de sor-spî bû û paşê bi rengên neteweyî yên Macarîstanê (sor-kesk) hate guhertin.	Nasnameya neteweyî, serwerî, rûmet, pabendbûna bi “welat” (grund) re, yekîtîya komê.	S9, S54, S78, S79, B4
Kincên Sor	Cilên koma dijber (Kincsoran), bi taybetî kincên Feri Áts û birayên Pásztor.	Xeter, dijminatî, biyanîbûn, hêza dijber, agresîyon, nasnameya koma dijber.	S1, S3, S9, B5
Gît (Putty)	Macûna pencereyan ku endamên Koma Gîtê (Gittegylet) bi berdewamî dicûn û wekî sembola endametiyê diparêzin.	Endametî, pabendbûn, rîtuel, hevgirtina komeke biçûk, “qanûn” an “peymana” navxweyî, tiştekî biçûk lê bi wate.	S10, B4
Navê Nemecsek (bi tîpên biçûk)	Tomarkirina navê Ernő Nemecsek di deftera reş a Koma Gîtê de bi tîpên biçûk piştî ku ew bi neheqî bi îxanetê tê tawanbarkirin.	Bêrûmetkirin, cezakirin, windakirina statuyê, îşaretek bi qelsî an bêqîmetiyê (ji perspektîfa komê di wê gavê de), neheqî.	S57, S59

Beşa 5: Analîza Derûnnasî: Pêşketina Karakteran û Motîvasyonên Wan

Romana “A Pál utcai fiúk” ji hêla psîkolojîk ve jî gelek dewlemend e. Molnár bi hostayî kûrahiya psîkolojîk a karakterên xwe yên ciwan nîşan dide, motîvasyonên wan ên tevlihev, konfliktên navxweyî, û pêşketina wan a di nav bûyerên dramatîk de eşkere dike.

5.1. Analîza Kûr a Karakterên Sereke

Ernő Nemecsek:

Psîkolojiya Qelsî û Wêrekiyê: Nemecsek, ku ji hêla fîzîkî ve yê herî qels û biçûk ê komê ye, di heman demê de xwediyê wêrekiyeke exlaqî ya bêhempa ye. Daxwaza wî ya ji bo îsbatkirina xwe li hemberî hevalên xwe yên ku carinan wî biçûk dixin, û ji bo bidestxistina pejirandin û rêzgirtina wan, yek ji motîvasyonên wî yên bingehîn e. Çavkaniya S67 behsa dîmenekê dike ku tê de Nemecsek ji hêla Kincsoran ve tê îşkencekirin (di adaptasyona fîlmî de), û ev yek çawa bandorê li serokê dijmin, Feri Áts, dike, nîşan dide ku “paqijî” û wêrekiya Nemecsek dikare bandorê li kesên din bike, hetta li dijminan jî.
Fedakarî û Motîvasyonên Wê: Fedakariya Nemecsek ji bo parastina grundê û rûmeta hevalên xwe digihîje asta qurbankirina tenduristî û jiyana xwe. Gelo ev fedakarî ji ber naîfbûna zaroktiyê ye, an ji ber pabendbûneke kûr a bi nirxên wekî dilsozî, rûmet û hevaltiyê ye?. Bi îhtimaleke mezin, ew tevliheviyeke ji van her duyan e. Ew bi awayekî bêguneh û bi hemû dilê xwe bawerî bi pîroziya “doza” xwe tîne. Nemecsek dikare wekî arketîpa “qurbana bêguneh” an jî “qehremanê Mesîhî” were şîrovekirin, ku bi fedakariya xwe komê (û dibe ku xwendevan) ber bi têgihiştineke exlaqî ya kûrtir ve dibe. Mirina wî ne tenê trajediyek e, lê di heman demê de katalîzatorek e ji bo guherîna karakterên din, nemaze Boka.
Pêşketina Exlaqî û Tenêtî: Tevî ku ew di destpêkê de wekî karakterekî tirsonek û marjînal xuya dike (wek endamê Koma Gîtê ku bi neheqî tê tawanbarkirin), ew di nav bûyeran de pêş dikeve û dibe sembola herî bilind a rûmet, dilsozî û wêrekiyê. Têkoşîna wî ya navxweyî dema ku bi neheqî bi îxanetê tê tawanbarkirin û hesta tenêtiyê ya ku ew dijî, kûrahiya psîkolojîk a wî nîşan dide.
János Boka:

Psîkolojiya Serokatiyê: Boka wekî serokekî îdeal ê ciwan tê teswîrkirin. Ew dadperwer, berpirsiyar, aram, zîrek û xwedî rêzgirtina hevalên xwe ye. Ew bi hilbijartinê dibe serok û hewl dide ku biryarên xwe bi awayekî demokratîk û bi şêwirînê bide. Ew ne tenê fermanan dide, lê bi xwe jî di xeteran de pêşengiyê dike.
Hesta Berpirsiyariyê û Pêşketina Exlaqî: Boka bi giraniya berpirsiyariya parastina grundê û başbûna hevalên xwe hîs dike. Piştî mirina Nemecsek, ew bi kûrahî dikeve nav xem û pirsiyarên li ser wateya jiyanê, têkoşînê û fedakariyê. Ev bûyer wî ji zaroktiyê ber bi gihîştineke zûtir ve dibe.
Konfliktên Navxweyî: Boka di pêvajoya biryardanê de bi dilemayên exlaqî re rû bi rû dimîne, nemaze di derbarê çarenûsa Gerébê îxanetkar û stratejiyên şer de. Ew hewl dide ku hevsengiyekê di navbera hestên xwe yên mirovahî û berpirsiyariyên xwe yên serokatiyê de bibîne.
Dezső Geréb:

Psîkolojiya Îxanetê: Îxaneta Geréb ji ber hestên kompleks ên wekî pozbilindî (“sértett hiúság”), çavnebarî li hember statuya serokatiyê ya Boka, û hesta neheqiyê piştî ku ew di hilbijartina serokatiyê de bi ser nakeve, pêk tê. Ev motîvasyonên xweperest wî ber bi alîkariya dijmin ve dibin. Di psîkolojiya Geréb de, pevçûnek di navbera daxwazên xweperest (Id – mînak, xwesteka tolhildanê) û normên exlaqî yên komê an wijdanê (Superego) de dikare were dîtin. Boka bêtir Ego-yê temsîl dike, ku hewl dide hevsengiyê di navbera van hêzan de bibîne.
Poşmanî û Hewldana Lêborînê: Piştî ku îxaneta wî eşkere dibe û ew ji hêla Kincsoran ve jî bi tevahî nayê pejirandin, Geréb dikeve nav pêvajoyeke poşmaniyê. Nameya ku ew ji Bokare dinivîse û hewldanên wî yên ji bo vegerê nav koma xwe ya berê, kûrahiya poşmaniya wî û daxwaza wî ya ji bo sererastkirina xeletiya xwe nîşan dide.
Karakterek Kompleks: Geréb ne tenê xirabkarekî yekalî ye. Ew karakterekî bi konfliktên navxweyî û şiyana guherînê ye, ku ev yek wî dike yek ji karakterên herî mirovî û realîst ên romanê.
Feri Áts:

Karakterê Antagonîst: Feri Áts, serokê Kincsoran, wekî dijberekî xurt, bi heybet û carinan jî hov tê teswîrkirin. Ew otorîteyeke xwezayî li ser koma xwe heye û ji bo bidestxistina grundê bi her awayî amade ye.
Rêzgirtina ji bo Wêrekiyê: Tevî ku ew dijminê sereke yê Kurên Kolana Pal e, Feri Áts ne bêexlaq e bi tevahî. Ew rêzeke taybet ji bo wêrekî û dilsoziya Nemecsek nîşan dide, nemaze dema ku Nemecsek bi tenê û nexweş dikeve nav leşkergeha wan. Ev rêzgirtina ji dijminê wêrek re, aliyekî mirovahî û heta radeyekê “şovalyeyî” dide karakterê wî.

5.2. Motîvasyonên Psîkolojîk ên li Pişt Kiryarên Karakteran

Kiryarên karakteran di romanê de ji hêla gelek motîvasyonên psîkolojîk ve têne rêvebirin. Pêwîstiya bi pejirandinê ji hêla hevalan ve, hesta aîdiyetê bi komekê re, parastina rûmet û şerefê (hem ya takekesî hem jî ya komî), û tirsên zaroktiyê (tirs ji biçûkxistinê, tirs ji dûrketina ji komê) hemû faktorên girîng in ku bandorê li biryar û tevgerên wan dikin. Zexta komê û daxwaza lihevhatinê (konformîte) jî, nemaze di nav komên ciwanan de, roleke mezin dilîze.

5.3. Pêvajoya Mezinbûnê û Windakirina Bêgunehiyê ji Perspektîfa Derûnnasî

Serpêhatiyên dijwar ên ku law dijîn, nemaze şerê ji bo grundê û encamên wê yên trajik, wan ji cîhana lîstikê ya bêxem û parastî ya zaroktiyê derdixe û wan bi rastiyên dijwar û carinan jî zalimane yên jiyanê re rû bi rû dihêle. Ev pêvajo, pêvajoyeke mezinbûnê ye ku tê de bêgunehî tê windakirin. Travmaya mirina Nemecsek, bi taybetî ji bo Boka, şokeke mezin e û bandoreke kûr a psîkolojîk li ser wî û hevalên wî dihêle. Ew neçar dimînin ku bi mijarên wekî mirin, windahî, û bêwatebûna hin têkoşînan re mijûl bibin, ku ev yek ji bo temenê wan pir zû ye. Mirina Nemecsek û windakirina grundê ji bo koma Kurên Kolana Pal dibe travmayeke kolektîf. Ev bûyer dê di bîra komê de bimîne û nasnameya wan a pêşerojê şekil bide. Ev yek girîngiya serpêhatiyên zaroktiyê di avakirina kesayet û bîra kolektîf de nîşan dide.

5.4. Bandora Komê li ser Psîkolojiya Takekesî

Roman her weha nîşan dide ku çawa nasnameya takekesî di nav komê de tê şekildanîn û carinan jî çawa dikare were tepisandin. Endambûna di komekê de hesta ewlehiyê û aîdiyetê dide, lê di heman demê de dikare bibe sedema zexta ji bo lihevhatinê û windakirina xweseriyê. Dînamîkên hêzê yên di nav komê de û têkiliyên hiyerarşîk jî bandoreke girîng li ser başbûn û pêşketina psîkolojîk a endaman dikin. Mînak, tawanbarkirina neheq a Nemecsek ji hêla Koma Gîtê ve nîşan dide ku çawa kom dikare li ser takekesekî zilmê bike.

Tabloya 3: Karakterên Sereke, Taybetmendiyên Wan ên Psîkolojîk û Motîvasyonên Wan

Karakter	Taybetmendiyên Psîkolojîk ên Sereke	Motîvasyonên Bingehîn	Pêşketina Psîkolojîk / Konfliktên Navxweyî	Çavkanî (Snippets)
Ernő Nemecsek	Qels (fîzîkî), lê xwedî wêrekî û rûmeteke mezin a exlaqî; dilsoz, hestiyar, fedakar, bi israr.	Pejirandina ji hêla hevalan ve, îsbatkirina xwe û wêrekiya xwe, parastina “welat” (grund) û rûmeta komê, pabendbûna bi nirxên hevaltiyê.	Ji leşkerekî rêzê yê ku carinan tê biçûkxistin, dibe qehremanê trajîk ê romanê; têkoşîna bi hesta neheqî, tenêtî û nexweşiyê re; windakirina bêgunehiyê û rûbirûbûna bi mirinê.	S1, S9, S15, S57, S59, S66, S67, S92, B13
János Boka	Berpirsiyar, dadperwer, aram, serokê xwezayî, xwedî wijdan, zîrek, stratejîst.	Parastina grundê û hevalên xwe, pêkanîna dadweriyê, serxistina komê bi awayekî bi rûmet, pêşxistina hevgirtina komê.	Fêrbûna giraniya serokatiyê û berpirsiyariyê; têkoşîna bi hestên sûcdariyê û xemgîniyê re (nemaze piştî mirina Nemecsek); mezinbûna ji zaroktiyê ber bi gihîştineke zûtir.	S9, S15, S58, S59, S66, B13, B16
Dezső Geréb	Pozbilind, çavnebar, xwesteka hêz û statuyê, hesas li hemberî rexneyê, paşê poşman û xwesteka lêborînê.	Bidestxistina serokatiyê, tolhildana ji ber hesta neheqî û biçûkxistinê (bi texmîna wî), paşê vegerandina rûmet û hevaltiyê, û îsbatkirina dilsoziya xwe.	Îxanet ji ber hêrs, çavnebarî û pozbilindiyê; têgihiştina kûrahiya xeletiya xwe û encamên wê; hewldana ji bo lêborînê û vegerê nav komê.	S1, S9, S60, S61, S85, B13, B16
Feri Áts	Serokê otorîter, xurt, bi heybet, xwedî disiplîn, lê di heman demê de xwedî hesta rûmetê û rêzgirtina ji dijminê wêrek û bi rûmet re.	Serwerî, bidestxistina grundê ji bo koma xwe, nîşandana hêz û serweriya Kincsoran, parastina qaîdeyên “şerê adilane” (heta radeyekê).	Nakokiya di navbera rola dijmin û serokê hişk û rêzgirtina ji nirxên wekî wêrekî û dilsoziyê re (wekî di helwesta wî ya li hember Nemecsek de xuya dibe).	S1, S9, S57, S67, B13

Tabloya 4: Rêjeyên Werger û Adaptasyonên Romanê

Kategoriya Belavbûnê	Hejmar/Agahî	Çavkanî (Snippets)
Hejmara Zimanên Wergerê	Bi kêmî ve 32 ziman	S4, S12
Adaptasyonên Fîlmî	Bi kêmî ve 6 caran (guhertoya Zoltán Fábri ya 1969an ya herî navdar e)	S1, S4, S12
Statuya Xwendinê di Perwerdehiyê de	Li gelek welatan (Macarîstan, Îtalya, Brezîlya, Japonya, hwd.) wekî xwendina mecbûrî an pêşniyarkirî di dibistanan de.	S4, S7, S12, S39

Ev populerbûna gerdûnî nîşan dide ku temayên psîkolojîk, civakî û wêjeyî yên romanê xwedî cazîbeyeke mayînde û navçandî ne. Ew bi xwendevanên ji paşxaneyên cihêreng re têkiliyê datîne û wan dixe nav fikirînê li ser nirxên bingehîn ên mirovahiyê.

Beşa 6: Encam û Nirxandinên Giştî

Romana “A Pál utcai fiúk” ya Ferenc Molnár, wekî ku di vê analîza berfireh de hate xuyakirin, berhemeke wêjeyî ya pir-qatî û kompleks e ku ji çarçoveya çîrokeke sade ya zarokan wêdetir diçe. Ew bi hostayî temayên gerdûnî yên wekî hevaltî, dilsozî, fedakarî, îxanet, û pêvajoya dijwar a mezinbûnê dinixumîne, û di heman demê de neynikeke civakî, psîkolojîk û sembolîk a serdema xwe û sifatê mirovî pêşkêş dike.

6.1. Kurteya Xalên Sereke yên Analîzê

Ji hêla wêjeyî ve: Roman bi teknîkên vegotinê yên hostayî, bi taybetî bi bikaranîna vebêjerê kesê sêyem ê xwedî agahî û îroniyê, xwendevan dikişîne nav cîhana zarokan û di heman demê de dihêle ku ew ji perspektîfeke rexneyî li bûyeran binêre. Temayên wê yên wekî welatparêzî (bi sembolîzma grundê), qehremaniya trajîk (bi karakterê Nemecsek), û rexneya li ser bêwatebûna hin pevçûnan, wê dikin berhemeke ku ji bo nîqaşên kûr vekirî ye.
Ji hêla civaknasî ve: Roman dînamîkên komên lawan, strukturên hiyerarşîk, pêvajoyên serokatiyê, û girîngiya qadên xweser (wek “grund”) ji bo avakirina nasnameya civakî ya zarokan bi awayekî zelal nîşan dide. Ew her weha refleksiyona têkiliyên civakî û pevçûnên cîhana mezinan di nav lîstik û têkiliyên zarokan de radixe ber çavan. “Grund” wekî mîkrokozmosek ji bo têkoşînên civakî û neteweyî yên serdemê kar dike.
Ji hêla semiyotîk û semantîk ve: Hêmanên wekî “grund”, al, gît, û hetta navên koman bi wateyên sembolîk ên kûr hatine barkirin. “Grund” wekî sembola welat, azadî û bêgunehiyê derdikeve pêş, dema ku al sembola rûmet û nasnameyê ye. Analîza reáliáyan (hêmanên çandî yên taybet) û wergera wan jî girîngiya parastina konteksta çandî ya orîjînal a romanê destnîşan dike.
Ji hêla derûnnasî ve: Roman bi kûrahî li psîkolojiya karakterên xwe yên ciwan dinêre. Motîvasyonên li pişt kiryarên Nemecsek (fedakarî, xwesteka pejirandinê), Boka (berpirsiyarî, dadperwerî), Geréb (pozbilindî, poşmanî), û Feri Áts (otorîte, rêzgirtina ji dijminê wêrek re) bi awayekî realîst û tevlihev têne pêşkêşkirin. Pêvajoya mezinbûnê û windakirina bêgunehiyê, nemaze piştî mirina Nemecsek, bandoreke kûr a psîkolojîk li ser karakterên sax mayî dihêle.

6.2. Nirxandina Giştî ya Girîngiya Romana “Pal Sokağı Çocukları”

Girîngiya mayînde ya “A Pál utcai fiúk” di şiyana wê ya ji bo axaftina bi xwendevanên ji temen, çand û paşxaneyên cihêreng re ye. Temayên wê yên gerdûnî yên wekî hevaltî, dilsozî, fedakarî, û trajediya windakirina bêgunehiyê, wê dikin berhemeke ku her dem têkildar dimîne. Roman ne tenê neynika civaka Macarî ya destpêka sedsala 20an e, lê di heman demê de berhemeke ku ji konteksta xwe ya dîrokî û erdnîgarî wêdetir diçe û li ser sifatê mirovî yê gerdûnî radiweste.

Bandora wê ya li ser têgihiştina zaroktî û xortaniyê jî nayê înkarkirin. Ew cîhana zarokan bi hemû kompleksbûna wê – bi lîstik, xeyal, hevaltî, pevçûn, û hestên kûr – bi awayekî rêzdar û têgihiştî pêşkêş dike. Mîrasa pir-astarî ya romanê di wê yekê de ye ku ew hem dikare wekî çîrokeke serpêhatî ya balkêş ji bo zarokan were xwendin, hem jî wekî berhemeke wêjeyî ya kûr ji bo analîzên akademîk û rexneyî were bikaranîn. Têkoşîna ji bo grundê, bi serkeftin û têkçûnên xwe, di dawiyê de dikare wekî metaforek ji bo têkoşîna jiyanê bi xwe were dîtin – têkoşîneke ku tê de hevaltî, îxanet, fedakarî, şahî û xemgînî hene, û di dawiyê de, her tişt derbas dibe û diguhere, wekî ku grund bi xwe jî ji bo avahiyekê tê xistin.

6.3. Pêşniyar ji bo Lêkolînên Pêşerojê

Romana “A Pál utcai fiúk” hîn jî qadeke berfireh ji bo lêkolînên akademîk pêşkêş dike. Hin pêşniyar ji bo lêkolînên pêşerojê ev in:

Lêkolînên Berawirdî: Berawirdkirina “A Pál utcai fiúk” bi berhemên din ên wêjeya ciwanan re ji çandên cihê, nemaze yên ku li ser temayên wekî komên zarokan, pevçûnên ji bo qadê, û pêvajoya mezinbûnê radiwestin. Ev dikare têgihiştina li ser taybetmendiyên gerdûnî û çandî yên vê cureyê wêjeyê kûrtir bike.
Analîza Resepsiyonê: Lêkolînên kûrtir li ser resepsiyona romanê li welatên cihê, bi taybetî li cîhana Kurdî (eger werger û agahiyên têkildar hebin). Çawa xwendevanên ji paşxaneyên çandî yên cihêreng romanê şîrove dikin û pê re têkiliyê datînin?
Analîza Adaptasyonan: Lêkolînên berfireh li ser adaptasyonên fîlmî, şanoyî, û hetta mûzîkal ên romanê. Çawa van adaptasyonan çîrok û karakteran ji nû ve şîrove kirine û ji bo temaşevanên nû pêşkêş kirine?
Nêzîkatiyên Teorîk ên Nû: Bikaranîna teoriyên wêjeyî û çandî yên nû (wek postkolonyalîzm, ekokrîtîsîzm, an jî lêkolînên travmayê) ji bo vekolîna qatên din ên wateyê di romanê de.
Lêkolînên Zimanî û Wergerê: Berdewamkirina lêkolînên li ser reáliáyan û pirsgirêkên wergera wan bo zimanên din, û bandora van wergeran li ser têgihiştina navçandî ya romanê.

Bi kurtasî, “A Pál utcai fiúk” ne tenê berhemeke girîng a paşerojê ye, lê di heman demê de çavkaniyeke dewlemend e ji bo têgihiştina sifatê mirovî û dinamîkên civakî, ku îro jî bi qasî dema nivîsandina xwe têkildar û bibandor e.