Peter Pan

1. Destpêk

Berhema J.M. Barrie, Peter Pan, ku yekem car di sala 1904an de wek lîstikeke şanoyê û piştre di 1911an de wek roman hat pêşkêşkirin, ji wê dema xwe ve bûye yek ji karakterên wêjeyî yên herî îkonîk û xwedî bandor li ser xeyalên nifşên cuda yên zarok û mezinan.¹ Ev berhem, ji ber kûrahiya têgihên xwe yên gerdûnî û pir-qatî, carinan wekî “mîtek nûjen” jî hatiye binavkirin, ku ev yek şahidiya girîngiya wê ya di pantheona çîrokên nemir de dike.² Girîngiya Peter Pan ne tenê di çarçoveya teng a wêjeya zarokan de dimîne; ew di heman demê de di qada rexneya çandî û lêkolînên akademîk de jî xwedî cihekî navendî ye. Xebatên rexnegirên wek Jacqueline Rose, ku li ser nepenî û armancên veşartî yên wêjeya zarokan û bi taybetî Peter Pan rawestiyaye ¹, ligel gelek analîzên din ên akademîk ⁴, vê rastiyê bi awayekî berbiçav nîşan didin.

Mayîndetiya Peter Pan ne tenê ji ber cazîbeya rûkalî ya çîrokeke efsûnî ye, lê belê ew ji kemasî û aloziyên kûr ên ku ev berhem di derbarê têgehên wekî zaroktî, mezinbûn, bîrhatin, û têkiliyên mirovan de radixe ber çavan, çavkaniya xwe digire. Ev aliyên kompleks in ku Peter Pan ji bo analîzên cihêreng ên akademîk ewqas balkêş û berdar dikin. Bi rastî, sadebûna ku di nihêrîna pêşîn de xuya dike, gelek tebeqeyên wateyê û pirsên felsefî yên kûr vedişêre. Ji ber vê yekê, cazîbeya wê ya domdar ne tenê ji bo temaşevanên zarok e, lê ew bi heman rengî ji bo mezinan û akademîsyenan jî pirs û mijarên girîng derdixe holê, wan vedixwîne ku li ser xwezaya mirovî û civakê kûrtir bifikirin.

Armanca vê gotarê ew e ku bi nêzîkatiyeke akademîk û rexneyî li ser berhema Peter Pan hûr bibe û wê ji perspektîfên cihêreng ên wêjeyî, civaknasî, semiyotîk, semantîk û derûnnasî ve bikole. Vekolîn dê hewl bide ku têgihiştineke kûr û pir-alî ya vê klasîka cîhanî pêşkêş bike, bi taybetî bi giranîdana li ser çavkaniyên akademîk û dûrketina ji şîroveyên rûkalî û ne-rexneyî. Daxwaza ji bo analîzeke pir-dîsîplînî bi xwe jî nîşan dide ku Peter Pan berhemeke wisa ye ku ji sînorên teng ên yek dîsîplînê derbas dibe. Xweza û kûrahiya mijarên ku Barrie dest avêtiyê, ji bo têgihiştineke tam û berfireh pêwîstî bi bikaranîna amûr û perspektîfên gelek dîsîplînên zanistî heye. Her dîsîplîn dikare aliyekî cûda yê vê gewhera wêjeyî ronî bike, û tenê bi senteza van perspektîfan em dikarin nêzîkî têgihiştineke holîstîk a Peter Pan bibin. Ji ber vê yekê, nêzîkatiyeke yek-dîsîplînî dê têr neke ji bo eşkerekirina hemû tebeqe û wateyên veşartî yên ku di kûrahiya vê çîroka nemir de cih digirin.

2. Çarçoveya Wêjeyî: Temayên Navendî, Karakter û Teknîkên Vegotinê

Berhema Peter Pan ji aliyê wêjeyî ve xwedî dewlemendiyeke berbiçav e, ku tê de temayên gerdûnî, karakterên neyên jibîrkirin û teknîkên vegotinê yên hostayane bi hev re hatine honandin. Ev beş dê li ser van hêmanên bingehîn ên wêjeyî raweste.

Analîza Temayên Sereke

Çend temayên navendî di Peter Pan de derdikevin pêş, ku her yek ji wan kûrahiyeke felsefî û psîkolojîk dide çîrokê:

Mezinnebûn û Zaroktiya Herheyî: Ev tema, bêguman, stûna sereke ya berhemê ye. Peter Pan wek “kurê ku mezin nabe” tê pênasekirin ⁶, û ev yek bijarteyeke bi zanebûn e ji aliyê wî ve. Barrie vê têgehê bikar tîne da ku nakokiya di navbera azadî û bêxemiya zaroktiyê û berpirsiyarî û sînordarkirinên mezinbûnê de nîşan bide.⁷ Lêbelê, ev zaroktiya bêdawî ne bê rexne ye; hin şîrove destnîşan dikin ku ew dibe sedema “hebûneke vala” û rawestandina pêşketina kesane.⁴ Bi vî awayî, Barrie ne tenê pesnê zaroktiyê dide, lê di heman demê de pirsê li ser bihayê mana di wê qonaxê de jî dike.
Dayiktî: Dayiktî, bi taybetî bi riya karakterên Mrs. Darling û Wendy, roleke girîng dilîze.⁷ Peter û Kurên Windabûyî bi awayekî eşkere hesreta fîgurekî dayikane dikşînin, û ev yek dibe sedema sereke ku Peter Wendy vedixwîne Neverlandê.⁶ Wendy li wir rola dayikê ji bo wan dilîze. Lêbelê, ev nîşandana dayiktiyê ji hêla hin rexnegiran ve wekî piştrastkirina rolên zayendî yên kevneşopî û stereotipîk hatiye şîrovekirin.⁷ Sembola çûka dayik ku bi fedakarî hêkên xwe diparêze, di çend beşan de tê dubarekirin û vê temayê xurtir dike.⁷
Bêgunehî vs. Tecrube / Bêrehmiya Zarokan: Yek ji paradoksên herî balkêş ên berhemê, nêrîna Barrie ya li ser zarokan e. Ew wan hem wek bêguneh û pak, hem jî wek “bêrehm” (heartless) bi nav dike.¹ Ev dualîtî bi awayekî herî zelal di karakterê Peter Pan de tê dîtin. Bêgunehiya wî ew e ku wî dike leheng û ji mezinan cuda dike; lê heman tevger û xislet, heke di kesekî mezin de hebûna, dê wekî nîşanên xirabkarî an kêmasiyeke civakî bihata dîtin.⁴ Ev nêrîna Barrie dibe ku wekî rexneyekê li ser îdealîzekirina zêde ya zaroktiyê di serdema Vîktoryayî û Edwardî de were fêmkirin. Bi pêşkêşkirina karakterekî ku hem “bêguneh” hem jî “bêrehm” e, Barrie dibe ku hewl dide têgihiştineke aloztir û rastîntir a derûniya zaroktiyê pêşkêş bike, ku ji klîşeyên romantîk wêdetir diçe. Bi vî awayî, Peter Pan ne tenê çîrokeke li ser nexwestina mezinbûnê ye, lê di heman demê de lêpirsînek e li ser xwezaya rastîn a zaroktiyê.
Reva ji Rastiyê û Fantazî: Neverland wek cîhaneke efsûnî û utopîk tê teswîrkirin, ku tê de zarok dikarin ji berpirsiyarî, qaîde û aloziyên cîhana mezinan birevin.¹ Ew cîhê serpêhatiyên bêdawî û xeyalên bêsînor e. Lêbelê, ev reva ji rastiyê ne daîmî ye ji bo piraniya karakteran. Ji bilî Peter Pan, hemû zarokên din di dawiyê de hildibijêrin ku vegerin “rastiya destpêkê” ya mal û civaka xwe.⁴ Ev yek pirsê li ser domdarî û nirxa jiyaneke bi tevahî di nav fantaziyê de derdixe holê.

Vekolîna Karakterên Sereke

Karakterên Peter Pan ne tenê fîgurên çîrokî ne, lê ew di heman demê de sembol û arketîpên ku temayên kûr ên berhemê temsîl dikin:

Peter Pan: Ew sembola herheyî ya zaroktiya ku mezinbûnê û berpirsiyariyên pê re tên red dike ye.⁶ Ew xwedî cazîbeyeke mezin e, lê di heman demê de kesayetiyeke trajîk e ku ji ber bijartina xwe ya nemezinbûnê, ji hezkirina malbatî ya kûr û ji pêwendiyên gihîştî mehrûm dimîne.² Ew di navbera xwesteka ji bo serpêhatî û azadiyê û tirsa ji girêdan û hestan de diçe û tê.
Wendy Darling: Di destpêka çîrokê de, Wendy bi dilxweşî rola “dayikê” ji bo Peter û Kurên Windabûyî dilîze, çîrokan ji wan re dixwîne û li wan dinêre.⁶ Lêbelê, her ku ew di Neverlandê de dimîne û bi rastiya mezinbûnê re rû bi rû dimîne, ew dest pê dike ku ji Peter û cîhana wî ya zaroktiya bêdawî dûr bikeve.⁶ Ew di navbera cazîbeya Neverlandê û hesreta ji bo mal û jiyaneke normal de dimîne, û di dawiyê de vegerê hildibijêre.⁷ Hilbijartina Wendy ya ji bo vegera malê û mezinbûnê, li hemberî Peter ê ku herheyî zarok dimîne, ne tenê çîrokeke kesane ye. Ev dikare wekî pejirandina neçarî ya normên civakî û berpirsiyariyan were şîrovekirin. Ev yek, di heman demê de, rexneyekê li ser “bihaya” azadiya bêdawî ya Peter dike: tenêtî û nekemilîn. Bi vî awayî, çîrok ne tenê pesnê zaroktiyê dide, lê di heman demê de pirsê li ser domdarî û wateya wê jiyanê dike dema ku ew ji civakê û ji pêşketina xwezayî ya mirovî qut be.
Captain Hook: Dijberê sereke yê Peter Pan e û sembola mezinbûnê, nîzama civakî, û otorîteya ku Peter bi tundî red dike, temsîl dike.⁶ Ew karakterekî traji-komîk e, ku hem tirsnak e hem jî bi awayekî paradoksî bi “forma baş” (good form) ve girêdayî ye. Têkiliya wî ya bi tîmsahê ku saetek di zikê wî de tik-tok dike û li pey wî ye, bi awayekî sembolîk tirsa wî ya ji derbasbûna demê û mirina neçarî nîşan dide.²
Tinker Bell: Periya piçûk û dilsoz a Peter Pan e, lê di heman demê de xwedî hesûdiyeke mezin e, bi taybetî li hember Wendy.⁶ Ew yek ji sembolên herî girîng ên xeyal û baweriya zarokan e. Di çîrokê de tê gotin ku her gava zarokek dibêje “Ez bi periyan bawer nakim”, periyek li cihekî dimire. Ev yek bi awayekî metaforîk girêdana di navbera bawerî, xeyal û hebûna efsûnê de nîşan dide.⁸

Nirxandina Teknîkên Vegotinê û Şêwazê

J.M. Barrie di Peter Pan de bi hostayî teknîkên vegotinê yên cihêreng bikar tîne da ku cîhaneke efsûnî û karakterên zindî biafirîne. Di nav van teknîkan de alûzyon (amaejdayîn), îronî, metafor ( रूपक), personîfîkasyon (kesandin) û sîmîle (wekhevî) bi awayekî berfireh tên dîtin.⁹ Vegêrê çîrokê xwedî dengekî taybet e ku carinan rasterast bi xwendevan re diaxive, û bi awirekî ku hem nostaljîk hem jî ambivalent (du-dil) e li zaroktiyê dinêre.¹ Ev yek dihêle ku berhem hem ji bo zarokan hem jî ji bo mezinan xwedî wate û cazîbe be.

Struktura vegotinê ya Peter Pan, bi bin-komployên xwe yên tebeqeyî û karakterên ku xwedî kesayetiyên kompleks in, ji bo wêjeya zarokan a serdema xwe ne asayî bû.¹⁰ Barrie bi zanebûn ji qalibên hêsan ên çîrokên zarokan dûr dikeve û berhemeke ku ji bo şîrove û analîzên kûr vekirî ye diafirîne. Bikaranîna berfireh a van teknîkên wêjeyî yên sofîstîke û vegotina ku hem zarok û hem jî mezinan hedef digire, nîşan dide ku Barrie bi qestî berhemeke pir-qatî afirandiye. Ev pir-qatîbûn e ku dihêle her nifş û her xwendevan tiştekî nû û watedar tê de bibîne, û ev yek jî beşeke girîng ji sedema ku Peter Pan bûye klasîkek nemir e.

3. Analîza Civaknasî: Peter Pan di Konteksta Civakî-Dîrokî û Rexneya Civakî de

Berhema Peter Pan ne tenê çîrokeke fantazî ya ji dem û mekanê qutkirî ye, lê ew bi awayekî kûr di nav konteksta xwe ya civakî-dîrokî de ye û gelek caran wek neynik û rexneya wê serdemê tê dîtin. Ev beş dê li ser têkiliya Peter Pan bi civaka Vîktoryayî û Edwardî, rolên zayendî, û gotara kolonyal re raweste.

Civaka Vîktoryayî û Edwardî: Nirx, Zaroktî û Malbat

Peter Pan di serdemeke veguhêrînên civakî yên girîng de, di destpêka sedsala 20an de, derketiye holê. Di vê demê de, têgihiştina zaroktiyê wek qonaxeke taybet û girîng a pêşketina civakî û derûnî ya mirovî her ku diçû berbelavtir dibû, bi taybetî di nav çînên navîn û jorîn ên civakê de.⁴ Malbata Darling, ku malbata navendî ya çîrokê ye, wek mînakeke tipîk a malbateke çîna navîn a dawiya serdema Vîktoryayî tê teswîrkirin. Mr. Darling wek nanê malê dixebite, û Mrs. Darling, bi piştgiriya dahata mêrê xwe, dikare li malê bimîne û hawîrdoreke xwedîker û perwerdekar ji bo sê zarokên xwe peyda bike. Ev tablo, wêneyê “bextewariya navmalî ya dawiya Vîktoryayê” nîşan dide.⁴

Lêbelê, Peter Pan di heman demê de wek “reva ji zaroktiya Vîktoryayî” jî tê şîrovekirin.¹ Çalakiya zarokên Darling ku bi awayekî fîzîkî ji pencereya zarokxaneya xwe difirin û ji mal û dêûbavên xwe direvin, semboleke bihêz a vê revê ye. Ev yek ne tenê reva ji malê ye, lê dibe ku wek satîrek li ser civaka “proper” (bi edet) a Vîktoryayî û qaîdeyên wê yên civakî yên hişk û carinan bêhnteng jî were dîtin.¹¹ Nakokiya di navbera îdealîzekirina malbata Vîktoryayî (wek malbata Darling) û reva zarokan ji vê malbatê (firîna ber bi Neverlandê) dibe ku ne tenê rexneyek li ser sînordarkirinên malbatî be. Ew di heman demê de dibe ku nîşaneke ji tengezariya di navbera nirxên kevneşopî yên aramî û rêkûpêkiyê û xwestekên nûjen ên ji bo azadî, serpêhatî û xwe-îfadekirinê be, ku bi taybetî di serdema Edwardî de derdiketin pêş. Ji ber vê yekê, Neverland ne tenê cîhaneke fantazî ye, lê di heman demê de bersivek e ji zext û bendewariyên civaka Vîktoryayî/Edwardî ya ku Barrie tê de dijî.

Rolên Zayendî û Rexneya Baviksalarîyê

Peter Pan hem neynika rolên zayendî yên serdema xwe ye, hem jî carinan van rolan dipirse û rexne dike. Wendy, bi taybetî, rola kevneşopî ya “dayikê” dilîze, ne tenê ji bo birayên xwe lê her weha ji bo Peter û Kurên Windabûyî jî.⁶ Ev yek li gorî hêviyên civakê yên ji jinan re bû di wê demê de, ku jin bi giranî bi karên navmalî û xwedîkirina zarokan ve dihatin girêdan.¹² Mrs. Darling jî wek dayikeke xwedîker û hevjîneke guhdar û dilsoz tê teswîrkirin, ku ev jî îdeala jina Vîktoryayî xurt dike.¹²

Ji aliyê din ve, Peter Pan wek “rêberê mêr ê xurt” û fîgurekî “bavane” ji bo Kurên Windabûyî tê dîtin.¹² Ew yê ku biryaran dide, wan diparêze û rêberiya wan dike. Ev yek dikare wekî nîşandana serweriya “mêrê spî” di Brîtanyaya baviksalariyê de were şîrovekirin.¹² Lêbelê, Peter di heman demê de kesayetiyek e ku hêviyên Wendy û Tinker Bell ên derbarê rolên zayendî yên standard jî tevlihev dike û ji wan dûr dikeve.² Analîzên nûjentir, wek yên Ryan Patrick Weber, arguman dikin ku Peter Pan bi riya performansa xwe ya zayendî ya şil (gender-fluid) û redkirina mezinbûna nav mêrantiyeke normatîf, têgehên kevneşopî yên mêrantiyê têk dibe û rexne dike.¹³

Hin rexnegir, wek Heather Shipley, amaje dikin ku berhem bi giştî vegotin û rolên mêr-serdest nîşan dide.¹⁴ Lêbelê, şîroveyên din destnîşan dikin ku Barrie, bi taybetî bi riya karakterê Mr. Darling û têkçûnên wî, rexneyekê li têgihiştina mêrantiyê ya Edwardî digire.¹⁴ Analîza ji perspektîfa teoriya femînîst a Luce Irigaray jî balkêş e; ew arguman dike ku Peter Pan nîzamek çandî ya homososyal (têkiliyên di navbera mêran de) nîşan dide, ku tê de têkiliyên mêran û serdestiya wan navendî ne, û jin ji bo xizmetkirina vê nîzamê di rollên diyarkirî û sînordarkirî de tên bicihkirin.¹⁵ Krîtîka rolên zayendî di Peter Pan de, bi vî awayî, ne yekalî ye. Digel ku berhem hin stereotipên serdemê xurt dike, ew di heman demê de bi riya karakterê Peter yê ne-konformîst û tevliheviyên di têkiliyên zayendî de, zemînê ji bo pirsyarkirina van norman jî amade dike. Ev yek dibe ku nîşan bide ku Barrie bi xwe jî di navbera pejirandina normên serdest ên serdema xwe û meyla ber bi têgihiştinên nûjentir û rexneyîtir ên zayendîtiyê de maye.

Gotara Kolonyal û Nûneratiya “Yên Din” (mînak, “Hindî”)

Yek ji aliyên herî pirsgirêkdar ên Peter Pan ji bo xwendevanên hevdem, nûneratiya gelên xwecihî yên Amerîkayê ye, ku di berhemê de wek “Hindî” (Indians) tên binavkirin. Ev nûneratî bi gelemperî wek “hov, wehşî û zalim” tê teswîrkirin ¹², ku ev yek nêrîna serdest û nîjadperest a împaratoriya Brîtanî ya li ser gelên bindest û “yên din” di wê serdemê de nîşan dide. Ev teswîr îdealên kolonyal ên şaristaniyê xurt dike û gelên xwecihî wek asteke jêrîn a pêşketina mirovahiyê nîşan dide.¹² Strana navdar a ji fîlma Disney, “What Made the Red Man Red”, wek mînakeke berbiçav a vê nêrîna nîjadperest û ji hêla siyasî ve ne-rast tê dîtin.¹⁶

Karaktera Tiger Lily, her çend carinan wek kesayetiyeke wêrek û serbilind tê teswîrkirin ⁷, bi gelemperî bi awayekî fetişîst, bi kincên stereotipîk û bi bikaranîna Îngilîziyeke şikestî tê pêşkêşkirin. Ev yek wêneyên ku jinên xwecihî biçûk dixin û wan objektivîze dikin, berdewam dike.¹⁷ Nûneratiya “Hindiyan” di Peter Pan de ne tenê meseleyeke “siyasî ya ne-rast” e ku bi hesasiyetên îroyîn re nagunce; ew bi awayekî kûr bi têgihiştina Edwardî ya li ser “xwe” (Brîtanî, spî, şaristanî) û “yên din” (ne-Brîtanî, rengîn, prîmîtîv), û bi pêvajoya avakirin û rewakirina nasnameya Împaratoriya Brîtanî ve girêdayî ye. “Hindî” di Peter Pan de bi giranî wek paşxaneyeke egsotîk û “prîmîtîv” ji bo serpêhatiyên karakterên “spî” tên bikaranîn, ku ev yek hiyerarşiyên kolonyal û serweriya çanda Rojava xurt dike. Xebatên rexneyî yên nûjen, bi taybetî yên ji hêla afirîner û akademîsyenên xwecihî ve, hewl didin ku van îkonên kolonyal “têk bibin” (unsettle) û bi pêşkêşkirina perspektîfên xwecihî, vegotinên alternatîf biafirînin.¹⁷

Li jêr tabloyek tê pêşkêşkirin ku hin normên civakî yên serdema Vîktoryayî/Edwardî û awayê ku ew di Peter Pan de hatine nîşandan an jî rexnekirin, kurt dike:

Tablo 1: Normên Civakî yên Serdema Vîktoryayî/Edwardî û Subversiyona Wan di Peter Pan de

Norma Civakî	Nîşandana Normê di Peter Pan de	Subversiyon an Rexneya Normê di Peter Pan de	Çavkaniyên Têkildar
Zaroktiya îdealîzekirî û bêguneh	Teswîra zarokxaneya Darling, hezkirina Mrs. Darling ji zarokên xwe re, xwesteka Peter a ji bo mana di zaroktiyê de.	Reva zarokan ji malbatê ber bi Neverlandê, “bêrehmiya” Peter Pan, rexneya li ser “hebûna vala” ya zaroktiya herheyî.	¹
Rola Dayikê ya Navmalî û Xwedîker	Mrs. Darling wek dayikeke ku li malê ye û li zarokên xwe dinêre, Wendy ku rola “dayikê” ji bo Kurên Windabûyî dilîze.	Tevliheviya di rola Wendy de (hem dayik hem jî zarok), pirsyarkirina ka gelo ev rol bi rastî xwesteka Wendy ye yan ferzkirineke civakî ye.	⁴
Mêraniya Baviksalariyê û Rola Nanê Malê	Mr. Darling wek nanê malê, Peter Pan wek “rêberê mêr ê xurt” û “bavê” Kurên Windabûyî.	Kêmasî û zaroktiya Mr. Darling, Peter Pan ku normên mêrantiyê yên kevneşopî red dike û tevlihev dike, rexneya li ser mêrantiya Edwardî.	¹²
Nêrîna li “Yên Din”/Kolonyalîzm û Serweriya Spî	Teswîra stereotipîk û nîjadperest a “Hindiyan” wek hov û prîmîtîv, Tiger Lily wek fîgureke fetişîzekirî.	Krîtîkên nûjen ên li ser vê nûneratiyê, hewldanên ji bo “têkbirina” van îkonên kolonyal û pêşkêşkirina perspektîfên xwecihî.	¹²
Girîngiya “Forma Baş” û Edetên Civakî	Xemgîniya Captain Hook a bi “forma baş” re, qaîdeyên civaka Vîktoryayî yên ku di malbata Darling de xuya dikin.	Satîra li ser van edetên hişk, reva Peter Pan û zarokan ji van qaîdeyan, kaosa Neverlandê.	¹¹

Ev tablo nîşan dide ku Peter Pan ne tenê berhemeke ji bo kêfa zarokan e, lê di heman demê de diyalogeke tevlihev bi norm û nirxên civaka xwe re datîne, carinan wan piştrast dike û carinan jî wan bi awayekî veşartî an eşkere rexne dike.

4. Dîmenên Semiyotîk û Semantîk: Deşîfrekirina Maneyê di Peter Pan de

Peter Pan ne tenê ji aliyê vegotin û karakteran ve, lê her weha ji aliyê bikaranîna nîşan û sembolan ve jî berhemeke dewlemend e. Ev beş dê li ser analîza van hêmanên semiyotîk û semantîk raweste, da ku tebeqeyên kûrtir ên wateyê di berhemê de bêne eşkerekirin.

Analîza Nîşan û Sîmbolên Vegotinê

Gelek obje, karakter û têgeh di Peter Pan de ji wateyên xwe yên rûkalî wêdetir diçin û dibin xwedî girîngiyeke sembolîk:

Siya Peter Pan: Siya Peter Pan yek ji sembolên herî berbiçav e. Ew ne tenê nîşana hebûna wî ya fîzîkî ye, lê di heman demê de rastiya wî, ango îspata ku ew ne tenê xeyalek e, temsîl dike. Di destpêka çîrokê de, dema ku Peter siyê xwe winda dike û nikare bi hêsanî wê ji nû ve bi xwe ve girêbide, ew dikeve nav girî û tirsê.¹⁶ Ev yek girêdana wî ya bi nasnameya xwe ya madî re nîşan dide. Ji perspektîfa psîkolojiya Jungî, siya Peter Pan dikare wekî metaforek ji bo arketîpa “Siya” (Shadow) were şîrovekirin – aliyê neveşartî, carinan înkarkirî û tarî yê kesayetiyê.¹⁸ Nekarîna Peter a ku bi hêsanî bi siya xwe re bibe yek, dibe ku nîşana perçebûna wî ya hundurîn û redkirina wî ya ji bo pejirandina hemû aliyên xwe be, ku ev yek bi temaya wî ya “zaroktiya herheyî” û redkirina mezinbûnê re hevaheng e. Yekbûna bi Siya re beşek girîng a pêvajoya takekesbûnê (individuation) ye, pêvajoyek ku Peter bi awayekî eşkere jê direve.
Maç (The Kiss): Têgeha “maçê” di berhemê de bi awayekî tevlihev û sembolîk tê bikaranîn. Maça veşartî ya li quncikê devê Mrs. Darling, ku Wendy qet nikare bigihîje wê, bi xwezaya Peter Pan a negihîştî û efsûnî re tê berawirdkirin.¹⁶ Dema ku Wendy dixwaze Peter maç bike, ew ji ber ku wateya “maçê” nizane, li şûna wê “gûstîlkek” (thimble) dide wê. Peter jî li hemberî vê yekê “bişkojkeke berûyê” (acorn button) dide Wendy. Ev guhertina sembolîk ne tenê kêmasiya têgihiştina Peter a ji hest û têkiliyên mirovan re nîşan dide, lê her weha li ser arbitrarîbûna ziman û wateyên lîbîdînal ên ku dikarin li nîşanan werin barkirin jî îşaret dike.²¹ Bişkojka berûyê paşê dibe sembola parastinê dema ku ew Wendy ji tîra Kurên Windabûyî xilas dike.
Tîmsah (Crocodile): Tîmsahê ku her tim li pey Captain Hook e û saetek di zikê wî de tik-tok dike, semboleke bihêz a derbasbûna demê, nêzîkbûna mirinê û qedera neçarî ye.² Hook ji tik-taka saetê pir ditirse, ji ber ku ew her gav mirina wî ya nêzîk tîne bîra wî.² Tîmsah berê destekî Hook xwariye, û ev yek tirsa wî ya ji windakirina kontrolê û ji hêzên xwezayî yên ku nikare li hember wan bisekne, zêdetir dike.
Neverland: Ev girava efsûnî cîhê navendî yê çîrokê ye û xwedî gelek wateyên sembolîk e. Ew cîhê ku zarok qet mezin nabin û ji berpirsiyariyên cîhana mezinan azad in.⁸ Rêwerzên mîstîk û negihîştî yên ji bo gihîştina Neverlandê (“ya duyemîn ber bi rastê ve, û rasterast heta sibehê”) sembolîze dikin ku mezinbûn û derbasbûna demê ji kontrola mirovan der e û rêyeke rastîn ji bo reva herheyî ji wan tune ye.⁸ Neverland her wiha wek “cihê îdeal ê rastiya zarokan, cihek ku xewn dibin rastî” ⁸ û ji aliyê teorîsyenên kûrtir ve wek “cihekî utopyayî yê ne-mumkin, qadeke dimensiyonal a cuda” û “têgeheke metafizîkî ya pêkhatî” tê konseptualîzekirin.²² Lêbelê, dubendiyek di wateya Neverlandê de heye: ji aliyekî ve ew cihê xewn, azadî û serpêhatiyan e, lê ji aliyê din ve, wek ku berê hate gotin, ew wek “hebûneke vala” û cihê ku pêşketina rastîn lê tune ye jî tê dîtin.⁴ Ev dualîtî nîşan dide ku Barrie bi xwe jî dibe ku li ser nirx û encamên reva tam ji rastiyê ambivalent (du-dil) bûye. Neverland ne tenê sembola reviyînê ye, lê di heman demê de sembola tengezariya di navbera xeyal û rastiyê de, û pirsyarkirina ka kîjan ji wan bi rastî “jiyaneke têr” pêşkêş dike.
Firîn: Kapasîteya firînê yek ji hêmanên herî efsûnî yên Peter Pan e û sembola azadiyê, xeyalê, derbasbûna sînoran û reva ji giraniya jiyana rojane ye. Ji bo ku zarokên Darling karibin bifirin, pêwîstiya wan bi “baweriyê” û “toza periyan” heye.⁶ Ev yek girîngiya bawerî û xeyalê ji bo gihîştina tiştên ne-mumkin nîşan dide.
Perî (Fairies): Perî, û bi taybetî Tinker Bell, sembola xeyalên zarokan û cîhana efsûnî ne. Tê gotin ku perî dema ku pitik ji dayik dibin çêdibin, û dema ku zarokek dibêje ew êdî bi periyan bawer nake, periyek dimire.⁸ Ev yek rasterast girêdana di navbera hêza xeyalê ya zarokan û hebûna cîhana efsûnî de nîşan dide. Tinker Bell bi xwe wek topek ronahiyê ya piçûk tê teswîrkirin, ku ev jî xwezaya wê ya efsûnî û negirêdayî nîşan dide.⁸

Lêkolîna Wateya Têgehên Sereke

Hin têgeh di Peter Pan de xwedî wateyên kûr û pir-alî ne:

“Mezinbûn”: Di berhemê de, “mezinbûn” ne tenê pêvajoyeke biyolojîk e, lê ew bi giranî wek pêvajoyeke fizîkî û derûnî ya wergirtina berpirsiyariyên civakî, windakirina bêgunehiyê û ketina nav sînorên cîhana mezinan tê dîtin.⁴ Ji bo Peter Pan, mezinbûn tiştê herî xirab e ku dikare were serê mirov, ji ber ku ew tê wateya dawiya azadî û xeyalên zaroktiyê.⁷
“Bêgunehî”: Ev têgeh bi awayekî nelivî bi karakterê Peter Pan ve girêdayî ye û ew e ku wî dike leheng û ji karakterên din cuda dike.⁴ Lêbelê, Jacqueline Rose di analîza xwe ya rexneyî de arguman dike ku ev têgihiştina “bêgunehiyê” bi giranî projeksiyoneke xwestek û fantaziyên mezinan e li ser zaroktiyê, û ku metna Barrie bi xwe gelek caran vê îdealîzasyonê pûç dike û aliyên aloztir ên zaroktiyê nîşan dide.¹

Analîza Lenguîstîk (Tema û Rêma)

Ji bilî analîza sembolîk, lêkolînên lenguîstîk ên li ser Peter Pan jî dikarin têgihiştinên balkêş pêşkêş bikin. Lêkolîneke ku li ser struktura hevoksaziyê ya romana Peter Pan rawestiyaye û analîza Tema û Rêmayê (Theme and Rheme) bikar aniye, şeş cureyên sereke yên Tema û Rêmayê di metnê de destnîşan kiriye: Tema Sade, Tema Pirjimar, Tema Sade ya Ne-Nîşankirî, Tema Pirjimar a Ne-Nîşankirî, Tema Sade ya Nîşankirî, û Tema Pirjimar a Nîşankirî.²³

Encama sereke ya vê lêkolînê ew e ku Tema Pirjimar a Ne-Nîşankirî wek cureyê herî serdest di romanê de derketiye (bi rêjeya 26.86%). Di analîza Tema û Rêmayê de, “Tema” beşa destpêkê ya hevokê ye ku mijara wê diyar dike (tiştê ku hevok li ser e), û “Rêma” jî beşa mayî ya hevokê ye ku agahiyên nû li ser Temayê dide. “Ne-Nîşankirî” tê wê wateyê ku Tema bi awayekî xwezayî û li gorî rêza normal a hevokê tê pêşkêşkirin, bi gelemperî bi kirdeyê dest pê dike. “Tema Pirjimar” jî tê wê wateyê ku ji yek hêmanekê zêdetir di beşa Temayê de cih digire. Serdestiya Tema Pirjimar a Ne-Nîşankirî nîşan dide ku Barrie bi gelemperî hevokên xwe bi awayekî zelal û rasterast ava dike, lê di heman demê de dikare agahiyên kontekstuel an girêdanên bi hevokên berê re di beşa Temayê de bi cih bike berî ku agahiya sereke ya nû (Rêma) pêşkêş bike. Ev yek dikare bibe alîkar ji bo herikîneke xwezayî ya vegotinê û ji bo ku xwendevan bi hêsanî agahiyên nû bi konteksta heyî ve girêbide.

Wekî din, Eyal Amiran di analîza xwe de destnîşan dike ku Barrie bi awayekî zane li ser zimanê ku dikare wekî sêksualîzekirî yê zarokan were şîrovekirin disekine. Barrie taybetmendiyên maddî yên zimanê nivîskî, wek şekil, deng û giranî (stress), bi hostayî bikar tîne da ku portreyeke derûnî ya hişmendiya infantîl (zaroktiya destpêkê) ava bike.²¹ Ev nêzîkatî nîşan dide ku Barrie ne tenê bi naveroka çîroka xwe re, lê her weha bi awayê vegotinê û bi bandora ziman bi xwe re jî bi kûrahî eleqedar bûye. Ev yek tebeqeyeke din a hunerî li hostayiya wî ya vebêjeriyê zêde dike û nîşan dide ku ji bo têgihiştina tam a Peter Pan, divê ne tenê li “çi” tê gotin, lê her wiha li “çawa” tê gotin jî bi hûrgilî bê nêrîn. Ev aliyê teknîkî yê nivîsandina Barrie dibe ku yek ji sedemên bingehîn be ku berhemên wî ji bo analîzên akademîk ên kûr û cihêreng ewqas berdar û balkêş in.

Li jêr tabloyek ji bo dabeşkirina sembolên sereke û wateyên wan ên mumkin di Peter Pan de tê pêşkêşkirin:

Tablo 2: Dabeşkirina Sembolên Sereke û Wateyên Wan di Peter Pan de

Sembol	Teswîra Sembolê di Metnê de (Kurte danasîn)	Şîroveya Sembolîk a Mumkin	Çavkaniyên Têkildar
Neverland	Giraveke efsûnî ku zarok lê mezin nabin, bi perî, korsan û “Hindiyan” dagirtî ye.	Reva ji rastiyê, cîhana xeyalê, utopyaya zaroktiyê, qada nehişê, valahiya pêşneketinê.	⁴
Firîn	Kapasîteya ku Peter dide zarokên Darling bi riya toza periyan û baweriyê.	Azadî, xeyal, derbasbûna sînoran, bêgunehî, reva ji giraniya cîhanê.	⁶
Siya Peter	Beşek ji Peter ku jê vediqete û ew bi zehmetî wê ji nû ve bi dest dixe.	Nasname, rastiya fîzîkî, aliyê neveşartî yê kesayetiyê (Siya Jungî), tirsa ji windabûnê.	¹⁶
Tîmsah (bi saetê)	Tîmsahê ku li pey Captain Hook e û saetek di zikê wî de tik-tok dike.	Derbasbûna demê, mirina neçarî, qeder, tirsa ji pîrbûnê.	²
Maç / Thimble / Acorn	Tevliheviya di navbera maç, gustîlk (thimble) û bişkojka berûyê (acorn button) de di têkiliya Peter û Wendy de.	Têkiliya hestyarî, ziman û arbitrarîbûna wî, bêgunehî, parastin, kêmasiya têgihiştina cinsî.	¹⁶
Perî (bi taybetî Tinker Bell)	Hebûnên efsûnî yên piçûk ku bi baweriya zarokan dijîn; Tinker Bell wek topek ronahiyê ya hesûd.	Hêza xeyalê, baweriya zarokan, efsûn, hestên xurt (hesûdî, dilsozî).	⁶

Ji bo bersivdana daxwaza bikarhêner a ji bo “rêjeyên îstatîstîkî”, li vir tabloyek li ser bingeha analîza lenguîstîk a Tema û Rêmayê (ji ²³) tê pêşkêşkirin:

Tablo 3: Rêjeya Cureyên Tema û Rêmayê di Romana Peter Pan de ²³

Cureyê Tema/Rêmayê	Hejmara Bendan (Clauses)	Rêje (%)
Tema Sade	11	16.41%
Tema Pirjimar	9	13.43%
Tema Sade ya Ne-Nîşankirî	17	25.37%
Tema Pirjimar a Ne-Nîşankirî	18	26.86%
Tema Sade ya Nîşankirî	2	2.98%
Tema Pirjimar a Nîşankirî	10	14.92%
Bi tevahî	67	100%

Ev tablo nîşan dide ku Barrie di vegotina xwe de strukturên hevoksaziyê yên cihêreng bikar aniye, lê bi giranî xwe spartiye formên ku herikîna agahiyê bi awayekî xwezayî û têgihîştî pêşkêş dikin.

5. Kûrahiya Derûnnasî: Peter Pan di bin Ronahiya Teoriyên Psîkolojîk de

Berhema Peter Pan ji destpêka xwe ve bala psîkolog û rexnegirên psîkoanalîtîk kişandiye. Kompleksîteya karakterê Peter, temayên zaroktî, mezinbûn, û cîhana efsûnî ya Neverlandê zemîneke berdar ji bo şîroveyên derûnnasî yên cihêreng pêşkêş dikin. Ev beş dê li ser nêrînên Freudî, arketîpên Jungî, û psîkolojiya kognîtîf a ku di berhemê de têne dîtin, raweste. Pirrengiya van şîroveyan bi xwe jî nîşan dide ku Peter Pan ne tenê çîrokek e, lê metnek e ku bi awayekî kûr bi nehişiya kolektîf û takekesî, bi qonaxên pêşketina mirovî û bi mekanîzmayên derûnî yên bingehîn re diyalogê datîne. Ev yek dibe sedem ku berhem ji bo her nifşekî wateyên nû û kûr biafirîne û mayîndetiya xwe biparêze.

Nêrînên Freudî

Sigmund Freud û şopînerên wî gelek têgeh pêş xistine ku ji bo analîzkirina Peter Pan hatine bikaranîn:

Qonaxa Latensiyê: Hinek lêkolîn ¹⁰ arguman dikin ku struktura vegotinê ya ne-konvansiyonel a Peter Pan û bi taybetî lîstikên “make-believe” (wek-ku-bawer-bike) yên karakterên zarok dikarin bi têgeha Freudî ya qonaxa latensiyê (latency phase) ya pêşketina psîkoseksuel ve werin girêdan. Di vê qonaxê de (bi gelemperî di navbera 6 salî û destpêka xortaniyê de), enerjiya lîbîdînal bi giranî ber bi fêrbûn, lîstik û pêwendiyên civakî yên bi hevalan re tê arastekirin. Rolên ku Peter wek kapîtan û bav, û Wendy wek dayik di lîstikên xwe yên li Neverlandê de dilîzin, dikarin wekî nîşandana xwestek û daxwazên wan ên di vê qonaxa pêşketinê de werin şîrovekirin. Ew bi riya van lîstikan rolên mezinan diceribînin û nasnameyên xwe yên civakî ava dikin.
Kompleksa Oedipus, Id (Neverland), Superego, Narsîsîzm: Gelek rexnegirên Freudî li ser Peter Pan rawestiyane û ew ji gelek aliyan ve şîrove kirine.² Michael Egan, ji bo nimûne, arguman dike ku Neverland bi xwe qada “Id”ê ye – beşa nehişî ya derûniyê ku ji hêla prensîba kêfê ve tê rêvebirin û li peydakirina yekser a xwestekan digere.²⁴ Neverland cîhaneke xewn-wek e ku tê de xwestekên zaroktî, bêyî sînorên civakî, dikarin bi serbestî werin îfadekirin. Berevajî vê, jiyana li Londonê, bi taybetî zarokxaneya Darlingan, “Superego”yê temsîl dike – beşa derûniyê ku normên civakî û exlaqî yên hundurînkirî dihewîne. Mrs. Darling, bi rola xwe ya xwedîker û sererastker, wek fîgurekî superego ya dayikî tê dîtin.²⁵ Tezeke din a psîkoanalîtîk ²⁴ arguman dike ku Captain Hook ne tenê dijminê Peter e, lê ew di heman demê de temsîla “çavnebariya penîsê” (penis envy) ye ku bi kompleksa Oedipus a jinane (bi taybetî ya Wendy) ve girêdayî ye. Li gorî vê şîroveyê, Wendy bi nasnamekirina xwe bi krokodîlê (ku wek fîgurekî dayikî yê bihêz û kastrasyonî tê dîtin) vê kompleksê çareser dike û ber bi mezinbûna xwe ya jinane ve diçe. Nell Boulton jî Peter Pan û heta radeyekê Barrie bi xwe jî bi narsîsîzmê ve girê dide.²⁴ Narsîsîzm, wek evîneke zêde û nesaxlem ji xwe re, dibe sedema nekariya avakirina pêwendiyên civakî yên rastîn û kûr. Redkirina ezmûna cinsî ji hêla Peter ve ²⁵ û dûrketina wî ya ji têkiliyên hestyarî yên girêdêr ² jî wekî beşek ji vê çarçoveya Freudî û narsîsîstîk têne şîrovekirin.
Xewn û Nehiş: Xewn di Peter Pan de roleke navendî dilîzin. Peter bi riya xewnên Wendy dikeve jiyana wê, ku ev yek îhtîmala ku Peter bi xwe temsîla hestên veşartî, xwestekên nehişî, an jî aliyekî ji derûniya Wendy be, derdixe holê.²⁶ Barrie bi xwe jî bi cîhana xewnan û mekanîzmayên hişê nehişî re eleqedar bûye, û ev eleqe di gelek berhemên wî de xuya dike.²⁶

Arketîpên Jungî

Carl Gustav Jung, xwendekarê Freud ê ku paşê rêça xwe ya psîkolojiyê (Psîkolojiya Analîtîk) ava kir, têgeha “nehişiya kolektîf” û “arketîpan” pêş xist, ku ev jî ji bo têgihiştina Peter Pan perspektîfên nû vedikin:

Puer Aeternus (Kurê Herheyî) / Sendroma Peter Pan: Ev têgeha Jungî, ku tê wateya “kurê/zarokê herheyî”, ji bo danasîna kesên mezin ên ku di asta hestyarî û psîkolojîk a xortaniyê de asê mane, tê bikaranîn. Ev têgeh rasterast bi “Sendroma Peter Pan” a ku di psîkolojiya populer de belav bûye, ve girêdayî ye.¹⁹ Peter Pan bi xwe wek arketîpa kurê herheyî tê dîtin ku mezinbûnê red dike, ji berpirsiyariyan direve, û tercîh dike ku di cîhaneke fantazî û lîstikê de bijî.¹⁹ Marie-Louise von Franz, yek ji şopînerên herî girîng ên Jung, pirtûkeke klasîk bi navê “The Problem of the Puer Aeternus” nivîsandiye û tê de bi kûrahî li ser vê arketîpê rawestiyaye. Her çend analîza wê ya sereke di wê pirtûkê de li ser romana Mîrzayê Biçûk a Antoine de Saint-Exupéry ye, têgehên ku ew pêş dixe bi awayekî berfireh ji bo têgihiştina karakterê Peter Pan û fenomena “Sendroma Peter Pan” hatine bikaranîn.¹⁹ Ann Yeoman, di pirtûka xwe “Now or Neverland: Peter Pan and the Myth of Eternal Youth” de ¹⁹, analîzeke Jungî ya berfireh û rasterast a Peter Pan wek Puer Aeternus pêşkêş dike. Yeoman Peter Pan bi fîgurên mîtolojîk ên wek Hermes (xwedayê peyamber û rêberê giyanan, ku bi hêsanî di navbera cîhanan de digere) û Pan (xwedayê çolistan û xwezaya kovî, ku bi instinkt û azadiyê ve girêdayî ye) re dide ber hev.
Siya (The Shadow): Wek ku di beşa Semiyotîkê de jî hate amajekirin, siya Peter Pan a ku jê vediqete û ew bi zehmetî wê ji nû ve bi dest dixe, dikare wekî temsîla arketîpa Siya ya Jungî were şîrovekirin.¹⁸ Siya aliyê neveşartî, înkarkirî, an jî pêşneketî yê kesayetiyê temsîl dike. Têkoşîna Peter a bi siya xwe re dibe ku nîşana redkirina wî ya ji bo rûbirûbûna bi van aliyên xwe re û yekbûna bi tevahiya kesayetiya xwe re be, ku ev yek ji bo pêvajoya takekesbûnê (individuation) pêwîst e.
Anima/Animus: Anima arketîpa aliyê jinane yê di derûniya mêr de ye, û Animus jî arketîpa aliyê mêrane yê di derûniya jin de ye.¹⁸ Têkiliya Peter Pan bi karakterên jin ên di çîrokê de, bi taybetî bi Wendy û Tinker Bell re, dikare ji vî alî ve were lêkolînkirin. Dibe ku Wendy ji bo Peter projeksiyona Animaya wî be – fîgurekî ku potansiyela hestyarî, têkilî û xwedîkirinê temsîl dike. Lêbelê, ji ber ku Peter di qonaxa Puer Aeternus de asê maye û ji mezinbûna hestyarî direve, ew nikare bi awayekî gihîştî û yekbûyî bi vê arketîpa Animayê re têkiliyê deyne. Ev dibe sedema têkiliyên wî yên tevlihev û carinan dijber bi fîgurên jin re.
Zarokê Xwedayî (Divine Child): Ev arketîp sembola nûbûn, potansiyela bêsînor a mezinbûnê, hêviya ji bo paşerojê, û carinan jî xilasiyê ye.¹⁹ Aliyê erênî yê Puer Aeternus dikare bi arketîpa Zarokê Xwedayî re têkildar be. Peter Pan, bi enerjiya xwe ya bêdawî, kapasîteyên xwe yên efsûnî (wek firînê), û rola wî ya wekî rêberê Kurên Windabûyî, dikare hin taybetmendiyên vê arketîpê nîşan bide. Ew hêviya jiyaneke cuda, jiyaneke bê sînorên mezinan, temsîl dike.

Têkiliya di navbera jiyana Barrie (travmayên zaroktiyê, têkiliya wî ya kompleks bi dayika xwe re piştî mirina birayê wî) û şîroveyên psîkoanalîtîk ên berhemê de ²⁵ pirsgirêka girîng a rola biyografiya nivîskar di rexneya wêjeyî de derdixe pêş. Gelo Peter Pan tenê fîksiyoneke serbixwe ye, an jî ew bi awayekî kûr û neçarî bi derûniya Barrie ve girêdayî ye û divê di vê ronahiyê de were xwendin? Her çend rexnegirên wek Jacqueline Rose ³ rexne li xwendinên biyografîk ên zêde digirin, di mesela Peter Pan de, xuya ye ku jiyana Barrie û psîkolojiya wî ewqas bi temayên navendî yên berhemê re têkel bûne ku gelek rexnegir nikarin wan bi hêsanî ji hev cuda bikin. Ev yek pirsê derdixe holê: Gelo “Sendroma Peter Pan” bi rastî sendromeke karakterê Peter e, an jî ew bêtir li ser Barrie bi xwe ye? Û gelo ev cudahî ji bo têgihiştina me ya ji berhemê re girîng e?

Wekî din, konsepta “Sendroma Peter Pan” ku ji berhemê derketiye û di psîkolojiya populer û heta radeyekê di termînolojiya klînîkî de cih girtiye ¹⁹, nîşan dide ku wêje çawa dikare bandorê li têgihiştinên çandî û heta termînolojiya psîkolojîk bike. Ev yek ji “bandora wêjeyê li ser jiyanê” mînakeke balkêş e û girîngiya Peter Pan wek fenomeneke çandî ya berfireh nîşan dide.

Psîkolojiya Kognîtîf û Fantaziya Reviînê

Ji bilî teoriyên psîkoanalîtîk ên klasîk, nêzîkatiyên ji psîkolojiya kognîtîf jî dikarin ji bo têgihiştina Peter Pan ronahîdar bin. Neurozantist Dr. Rosalind Ridley ³⁶ arguman dike ku J.M. Barrie têgihiştineke sosret a kûr a pêşketina kognîtîf a mirovan hebû, bi dehsalan berî ku psîkologên kognîtîf li ser pirsên wekhev bi awayekî sîstematîk bixebitin. Li gorî Ridley, Barrie di berhemên xwe de, bi taybetî di Peter Pan de, bi qestî şaşî û tevliheviyên kognîtîf bikar aniye da ku hem xwendevanan bikene hem jî awayê fikirîna mirovan û pêşketina hişmendiyê ronî bike.

Yek ji têgehên kognîtîf ên ku Barrie bi hostayî di berhemên xwe de nîşan daye “teoriya hişê” (theory of mind) ye. Ev têgeh behsa kapasîteya mirovan dike ku têbigihîjin ku zanîn, bawerî, hest û niyetên kesên din dibe ku ji yên wan cuda bin. Barrie, bi riya danûstandinên di navbera karakteran de, bi taybetî di navbera Peter û Wendy de, vê qonaxa girîng a pêşketina zarokan bi awayekî balkêş nîşan dide.³⁶

Ridley her wiha pêşniyar dike ku Barrie Peter Pan îcad kiriye da ku “wateyekê bide zehmetiyên xwe yên hestyarî, lêkolînê li ser têkiliya di navbera cîhana rastiyan û cîhana xeyalê de bike, û ezmûnên bilind û carinan ji bîrkirî yên zaroktiya destpêkê ji nû ve keşf bike”.³⁶ Ev yek rasterast bi temaya navendî ya fantaziya reviînê (escapism) di Peter Pan de ve girêdayî ye.³⁷ Neverland wek cîhaneke îdeal tê dîtin ku mirov dikare tê de ji berpirsiyarî, tengezarî û aloziyên jiyana rastîn bireve. Ev xwesteka ji bo reviyînê û ji nû ve keşfkirina “ezmûnên bilind ên zaroktiyê” bi awayekî kûr bi psîkolojiya Barrie bi xwe û bi têgihiştina wî ya ji hişmendiya mirovî re hevaheng e.

Li jêr tabloyek tê pêşkêşkirin ku berawirdkirineke kurt a nêrînên psîkoanalîtîk ên sereke (Freud vs. Jung) li ser Peter Pan nîşan dide:

Tablo 4: Berawirdkirina Nêrînên Psîkoanalîtîk ên Sereke (Freud vs. Jung) li ser Peter Pan

Têgeha Psîkoanalîtîk	Perspektîfa Freudî	Serlêdana li Peter Pan (ji perspektîfa Freudî) + Çavkanî	Perspektîfa Jungî	Serlêdana li Peter Pan (ji perspektîfa Jungî) + Çavkanî
Zaroktiya Herheyî / Nemezinbûn	Fixasyon di qonaxeke psîkoseksuel a zû de, redkirina prensîba rastiyê, serdestiya Id’ê.	Peter Pan wek kesekî ku di qonaxa latensiyê an jî berî wê de asê maye, ji berpirsiyariyan direve û li gorî prensîba kêfê dijî. Neverland wek cîhana Id’ê.	Arketîpa Puer Aeternus (Kurê Herheyî).	Peter Pan wek temsîla klasîk a Puer Aeternus, ku mezinbûn û berpirsiyariyên pê re tên red dike. “Sendroma Peter Pan”.
		¹⁰		¹⁹
Têkiliyên bi Fîgurên Dayikî re (Wendy, Mrs. Darling)	Lêgerîna li objekta dayikî, kompleksa Oedipus, Superego ya dayikî.	Peter li dayikekê digere (Wendy), Mrs. Darling wek Superego. Têkiliya Wendy bi Hook re wek çareserkirina kompleksa Oedipus a jinane.	Arketîpa Dayikê, projeksiyona Anima.	Wendy wek fîgurekî dayikane ji bo Peter û Kurên Windabûyî. Peter nikare bi awayekî gihîştî bi Animaya xwe re (ku Wendy dikare temsîl bike) têkiliyê deyne.
		⁷		¹⁸
Siya / Aliyê Tarî	Tevgerên impulsîv, “bêrehmiya” zarokan, narsîsîzm.	“Bêrehmiya” Peter, xwestekên wî yên yekser, narsîsîzma wî.	Arketîpa Siya (Shadow).	Siya Peter Pan a ku jê vediqete, redkirina Peter a ji bo rûbirûbûna bi aliyên xwe yên neveşartî re.
		¹		¹⁶
Xewn û Fantazî	Xewn wek pêkanîna xwestekên nehişî, Neverland wek cîhaneke xewn-wek.	Peter bi riya xewnan dikeve jiyana Wendy, Neverland wek cîhana fantazî û reviyînê.	Nehişiya kolektîf, arketîpên ku di xewn û fantaziyan de derdikevin holê.	Neverland wek qadeke ku tê de arketîp (Puer, Siya, hwd.) dikarin bi serbestî xwe îfade bikin.
		²⁴		¹⁸

Ev tablo nîşan dide ku her çend Freud û Jung ji xalên destpêkê yên cuda nêzîkî derûniya mirovî dibin jî, teoriyên wan dikarin bi awayên ku hev temam dikin ji bo ronîkirina aloziya karakter û temayên Peter Pan werin bikaranîn.

6. Gotûbêj û Encam: Senteza Perspektîfan û Mîrateya Peter Pan

Piştî vekolîna berfireh a Peter Pan ji perspektîfên wêjeyî, civaknasî, semiyotîk, semantîk û derûnnasî, em dikarin sentezeke giştî ya encamên xwe pêşkêş bikin û li ser mîrateya domdar a vê berhema nemir rawestin.

Berhevkirina Analîzên Hatine Kirin

Analîza wêjeyî nîşan da ku Peter Pan bi temayên xwe yên gerdûnî yên wekî mezinnebûn, zaroktiya herheyî, dayiktî, û bêgunehî vs. tecrube, ligel karakterên xwe yên îkonîk û teknîkên vegotinê yên hostayane, berhemeke pir-tebeqe ye. Paradoksa “bêgunehî û bêrehmiyê” di karakterê Peter de û hilbijartina Wendy ya ji bo mezinbûnê, pirsên kûr li ser xwezaya zaroktiyê û bihayê azadiya bêdawî derdixe holê.

Ji aliyê civaknasî ve, Peter Pan wek neynik û rexneya civaka Vîktoryayî û Edwardî hate dîtin. Ew hem normên serdemê yên derbarê malbat, zaroktî û rola zayendî de nîşan dide, hem jî bi riya reva ber bi Neverlandê û karakterê Peter ê ne-konformîst, van norman dipirse û carinan têk dibe. Nûneratiya “Hindiyan” jî wek mînakeke berbiçav a gotara kolonyal a serdemê hate analîzkirin, ku îro dibe mijara rexne û ji nû ve şîrovekirinê.

Analîza semiyotîk û semantîk dewlemendiya sembolîk a berhemê eşkere kir. Sembolên wekî siya Peter, maç, tîmsah, Neverland, û firîn her yek xwedî wateyên kûr in ku ji têgihiştina rûkalî wêdetir diçin. Analîza lenguîstîk a Tema û Rêmayê û bikaranîna taybetmendiyên maddî yên ziman ji bo teswîrkirina hişmendiya infantîl, hostayiya Barrie ya di bikaranîna ziman de nîşan da.

Di warê derûnnasiyê de, Peter Pan ji bo teoriyên Freudî (qonaxa latensiyê, Id, Superego, kompleksa Oedipus, narsîsîzm, xewn) û arketîpên Jungî (Puer Aeternus, Siya, Anima, Zarokê Xwedayî) bûye zemîneke berdar. Her weha, têgihiştina Barrie ya ji psîkolojiya kognîtîf û rola fantaziya reviînê di berhemê de hate ronîkirin.

Ev perspektîfên cihêreng ne her gav bi hev re li hev dikin, lê ew hev temam dikin û têgihiştineke berfirehtir û kûrtir a Peter Pan pêşkêş dikin. Mînak, analîza civaknasî ya rolên zayendî yên ku Wendy dilîze, dikare bi şîroveyên Freudî yên li ser kompleksa Oedipus a jinane an jî lêgerîna li fîgurekî dayikî re were girêdan. Her wiha, rexneya Jacqueline Rose ya li ser wêjeya zarokan wekî pêkanîna xwestekên mezinan, dikare bi analîzên psîkoanalîtîk ên li ser nehişiya Barrie bi xwe re têkildar bibe.

Nirxandina Giştî ya Mîrateya Peter Pan di Wêje û Çandê de

Mîrateya Peter Pan di wêje û çanda cîhanî de nayê înkarkirin. Mayîndetiya wê ne tenê di nav zarokan de ye, ku ew wek çîrokeke efsûnî û serpêhatiyeke balkêş dibînin, lê di heman demê de di nav mezinan, akademîsyenan û çanda populer de jî berdewam dike.¹ Bandora Peter Pan li ser têgihiştinên me yên derbarê zaroktî, mezinbûn, fantazî, û heta radeyekê li ser têgihiştina nehişiyê jî kûr e.

Yek ji mîrateyên herî berbiçav ên Peter Pan avakirina arketîpa “kurê ku mezin nabe” û têgeha “Sendroma Peter Pan” e, ku ketiye nav diskursa giştî û psîkolojiya populer.²⁵ Ev yek nîşan dide ku karakterekî wêjeyî çawa dikare ji sînorên metnê derbas bibe û bibe beşek ji ferhenga çandî ya hevpar.

Mîrateya Peter Pan di heman demê de dualî ye. Ji aliyekî ve, ew wek çîrokeke bêguneh, efsûnî û nostaljîk a zaroktiyê tê hezkirin û pîrozkirin. Lê ji aliyê din ve, ew metnek e ku bi rexneyên kûr ên civakî, psîkolojîk û etîkî (wek nîjadperestî, sêksîzm, û îstismara potansiyel a zarokan ji hêla xwestekên mezinan ve) barkirî ye. Ev tansiyona di navbera “rûkala efsûnî” û “binemaya problematîk” de dibe ku yek ji sedemên sereke yên eleqeya domdar a rexneyî û akademîk a pê re be. Ew xwendevanan û rexnegiran vedixwîne ku bi berdewamî li wateyên nû bigerin û şîroveyên kevn bipirsin.

Di ronahiya teorî û hesasiyetên nûjen de, bi taybetî di derbarê mijarên wek zayend, nîjad, û kolonyalîzmê de, pêwîstiya ji nû ve xwendin û şîrovekirina Peter Pan her ku diçe girîngtir dibe. Xebatên ku hewl didin îkonên kolonyal ên di berhemê de “têk bibin” û perspektîfên marjînalîzekirî bînin navenda gotûbêjê ¹⁷, beşek ji vê pêvajoya ji nû ve nirxandinê ne.

Di dawiyê de, Peter Pan ne tenê “neynika” serdema xwe ye, lê ew bi awayekî çalak beşdarî “avakirin” û “berdewamkirina” hin têgihiştin û normên çandî yên derbarê zaroktiyê, mezinbûnê û fantaziyê de bûye. Jacqueline Rose arguman dike ku wêjeya zarokan “zarokê li derveyî pirtûkê ewle dike” û îdealên mezinan ên zaroktiyê ferz dike ³, û Peter Pan di vî warî de mînakeke bihêz e. Ji ber vê yekê, analîzkirina wê ne tenê ji bo têgihiştina berhemeke wêjeyî ya girîng, lê her weha ji bo têgihiştina ka çîrok çawa dikarin bibin hêzên çandî yên şekildêr û bandorker, pêwîst e. Peter Pan dê wek çîrokeke ku hem me efsûn dike hem jî me dide fikirandin, di nav nifşan de bijî û bibe mijara gotûbêjên bêdawî.

7. Çavkanî

⁶ Peter Pan: Analysis of Major Characters. EBSCO Research Starters.
⁷ Themes in Peter Pan. Owl Eyes.
⁴ Gilead, S. (XXXX). **. University of Oregon Scholars’ Bank. (Ji ber ku sernavê tam û nivîskarê vê çavkaniyê di snippetê de nehatiye diyarkirin, agahiyên giştî hatine bikaranîn.)
³ Rose, J. (1984). The Case of Peter Pan, or The Impossibility of Children’s Fiction. (Agahî ji analîza li ser representingchildhood.pitt.edu hatiye wergirtin.)
¹ Peter Pan and J. M. Barrie. Encyclopedia.com.
² Peter Pan. Encyclopedia.com (Academic and Educational Journals).
⁹ Peter Pan: Literary Devices. LitCharts.
¹⁰ [Nivîskarê lêkolînê ne diyar e]. (2022). **. Al-Turats Journal, UIN Jakarta. (Ji ber ku sernavê tam û nivîskarê vê çavkaniyê di snippetê de nehatiye diyarkirin, agahiyên giştî hatine bikaranîn.)
⁸ Symbols in Peter Pan. Owl Eyes.
¹⁶ Symbolism In J. M. Barrie’s Peter Pan. Bartleby.com.
⁴ [Nivîskarê tezê ne diyar e]. (XXXX). **. University of Oregon Scholars’ Bank. (Ji ber ku sernavê tam û nivîskarê vê çavkaniyê di snippetê de nehatiye diyarkirin, agahiyên giştî hatine bikaranîn.)
¹¹ [Nivîskarê tezê ne diyar e]. (XXXX). **. Union College Digital Works. (Ji ber ku sernavê tam û nivîskarê vê çavkaniyê di snippetê de nehatiye diyarkirin, agahiyên giştî hatine bikaranîn.)
¹³ Weber, R. P. (XXXX). EXPLORATIONS OF CHILDHOOD GENDER-FLUIDITY AND THE SUBVERSION OF MASCULINITY IN PETER PAN. University of North Carolina at Charlotte.
¹⁵ Shipley, H. (2012). Fairies, Mermaids, Mothers, and Princesses: Sexual Difference and Gender Roles in Peter Pan. ResearchGate.
⁵ [Nivîskarê gotarê ne diyar e]. (XXXX). **. University of Adelaide Digital Library. (Ji ber ku sernavê tam û nivîskarê vê çavkaniyê di snippetê de nehatiye diyarkirin, agahiyên giştî hatine bikaranîn.)
¹² [Nivîskarê blogê ne diyar e]. (2011). Peter Pan and Wendy: In the Classroom. CLA Blog, Toronto Metropolitan University.
¹⁷ Levine, V. L. (2022). Unsettling Peter Pan. Musicology Now.
³⁸ Ruud-Salomonsen, K. F. (XXXX). From Neverland to Narnia. An Ecocritical Study…. University of Oslo DUO Research Archive.
³⁹ [Nivîskarê gotarê ne diyar e]. (XXXX). **. RevVISUAL. (Ji ber ku sernavê tam û nivîskarê vê çavkaniyê di snippetê de nehatiye diyarkirin, agahiyên giştî hatine bikaranîn.)
¹⁴ [Nivîskarê tezê ne diyar e]. (XXXX). **. Penn State University Honors College. (Ji ber ku sernavê tam û nivîskarê vê çavkaniyê di snippetê de nehatiye diyarkirin, agahiyên giştî hatine bikaranîn.)
²¹ Amiran, E. (XXXX). The Shadow of the Object in Peter Pan. ResearchGate.
²³ [Nivîskarên lêkolînê ne diyar in]. (XXXX). THEME AND RHEME IN PETERPAN NOVEL. ResearchGate.
²² [Nivîskarê gotarê ne diyar e]. (2024). Identity and Individuality of Derivative Fictions… ResearchGate.
⁴⁰ [Nivîskarê tezê ne diyar e]. (2019). MOOD ANALYSIS ON ENGLISH SCRIPT DRAMA OF PETERPAN STORY BY J.M BARRIE. Walisongo Institutional Repository.
²⁶ O’Brien, M. (2023). ‘Trying to draw a map of a child’s mind’ – a study of the influence of childhood experience on the literary works of J. M. Barrie through a Freudian lens. Mary Immaculate College Research Repository.
²⁴ Godman, C. M. K. (XXXX). The Villainous Parent: Psychoanalytic Criticism of Peter Pan…. Aalborg University Projekter.
¹⁸ Jeffrey, S. (XXXX). 10 Important Concepts in Depth Psychology: A Beginner’s Guide. ScottJeffrey.com.
³² Jeffrey, S. (2023). Depth Psychology Guide. ScottJeffrey.com.
³⁵ Kalkan, M., et al. (XXXX). Peter Pan Syndrome “Men Who Don’t Grow”: Developing a Scale. ResearchGate.
³¹ [Nivîskarê tezê ne diyar e]. (XXXX). [Master’s thesis on Peter Pan]. University of Oslo DUO Research Archive. (Ji ber ku sernavê tam û nivîskarê vê çavkaniyê di snippetê de nehatiye diyarkirin, agahiyên giştî hatine bikaranîn.)
²⁵ Autiero, J. (2018). Peter Pan and Freud. DiVA portal.
⁴ ⁴
³⁶ Peter Pan and Wendy: how J M Barrie understood and demonstrated key aspects of cognition. (2016). University of Cambridge Research Features.
³⁷ Nusbaum, X. (XXXX). [Master’s thesis on Peter Pan, Victorian society, and gender roles]. Liberty University Digital Commons.
¹⁹ Puer aeternus. Wikipedia.
²⁷ Jeffrey, S. (2025). Puer Aeternus / Puella Aeterna: The Eternal Child Archetype. ScottJeffrey.com.
³³ Archetypal Criticism (1930s-present) (Purdue OWL). Openwa.pressbooks.pub.
⁴¹ Hancock, S. (XXXX). The Child That Haunts Us: Symbols and Images in Fairytale and Children’s Literature. (Agahî ji AbeBooks.com hatiye wergirtin.)
⁴² [Nivîskarê gotarê ne diyar e]. (XXXX). Ordinary and Extraordinary Sites of Playful Disregard. myMESA. (Ev snippet bi giranî li ser berhemeke din e lê Peter Pan wek berawird bikar tîne.)
⁴³ [Nivîskarê beşê ne diyar e]. (XXXX). Ageing in Turkey: the Peter Pan syndrome? Cambridge University Press. (Ev snippet bi giranî li ser pîrbûna li Tirkiyeyê ye lê bi Peter Pan re dest pê dike.)
⁴⁴ Taylor, M. (XXXX).. Filmuforia. (Ev snippet rasterast bi Peter Pan re ne têkildar e.)
⁴⁵ [Nivîskarê pirtûkê ne diyar e]. (XXXX). Postmortal Society: Towards a Sociology of Immortality. National Academic Digital Library of Ethiopia. (Ev snippet rasterast bi Peter Pan re ne têkildar e.)
⁴⁶ [Nivîskarê gotarê ne diyar e]. (XXXX). Banned, bagged, bowdlerized: A diachronic analysis of censorship practices in children’s literature of Turkey. ResearchGate. (Ev snippet rasterast bi Peter Pan re ne têkildar e.)
⁴⁷ [Nivîskarên konferansê ne diyar in]. (2012). Proceedings of The Third Northeast Asia International Symposium on Language, Literature and Translation. American Scholars Press. (Ev snippet rasterast bi Peter Pan re ne têkildar e.)
⁴⁸ [Nivîskarê blogê ne diyar e]. (2018). The Wild Wood and the Wide World. In That Howling Infinite. (Ev snippet li ser berhemeke din e lê behsa Pan dike.)
⁴⁹ Rose, J. (XXXX). The Intellectual Life of the British Working Classes. The Library of Unconventional Lives. (Ev snippet rasterast bi Peter Pan re ne têkildar e.)
²⁸ von Franz, M.-L. (XXXX). Puer Aeternus: A Psychological Study of the Adult Struggle with the Paradise of Childhood. (Agahî ji Amazon.com hatiye wergirtin.)
²⁹ [Nivîskarê gotarê ne diyar e]. (2024).. Babel-AFIAL.
³⁰ Yeoman, A. (1999). Now Or Neverland: Peter Pan and the Myth of Eternal Youth: A Psychological Perspective on a Cultural Icon. Inner City Books. (Agahî ji Amazon.com hatiye wergirtin.)
³¹ ³¹
³⁴ Blencowe, J. (XXXX). Which Inner Child Archetypes Do You Have? JanBlencowe.com.
²⁷ ²⁷
⁵⁰ Archetypes & Collective Unconscious. Fiveable Library.
²⁰ Jeffrey, S. (XXXX). Individuation Process: Jung’s 3 Stages to Self-Realization. ScottJeffrey.com.

Alıntılanan çalışmalar

Peter Pan and J. M. Barrie | Encyclopedia.com, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.encyclopedia.com/children/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/peter-pan-and-j-m-barrie
Peter Pan | Encyclopedia.com, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.encyclopedia.com/children/academic-and-educational-journals/peter-pan
Theorists: Jacqueline-Rose, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.representingchildhood.pitt.edu/rose.html
THE FLIGHT FROM NEVERLAND: COMING OF AGE THROUGH A CENTURY OF PETER PAN – Scholars’ Bank, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://scholarsbank.uoregon.edu/bitstreams/ed2b95ca-e275-4bc4-9ef2-dd58eeac403a/download
From ‘Peter Panic’ to proto-modernism: the case of JM Barrie – Digital Library Adelaide, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://digital.library.adelaide.edu.au/bitstreams/8b66902b-009d-4453-8f0d-578f3a66eb6a/download
Peter Pan: Analysis of Major Characters | EBSCO Research Starters, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.ebsco.com/research-starters/literature-and-writing/peter-pan-analysis-major-characters
Themes in Peter Pan – Owl Eyes, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.owleyes.org/text/peter-pan/analysis/themes
Symbols in Peter Pan – Owl Eyes, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.owleyes.org/text/peter-pan/analysis/symbols
Peter Pan Literary Devices – LitCharts, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.litcharts.com/lit/peter-pan/literary-devices
Unconventional Narrative Structure and The Problem of Latency …, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://journal.uinjkt.ac.id/index.php/al-turats/article/view/23610
“Do You Believe?” Peter Pan and The Wonderful Wizard of Oz as …, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://digitalworks.union.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1767&context=theses
Peter Pan and Wendy: In the Classroom | Children’s Literature …, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://cla.blog.torontomu.ca/peter-pan-and-wendy-in-the-classroom/
ninercommons.charlotte.edu, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://ninercommons.charlotte.edu/record/3226/files/Weber_uncc_0694N_11740.pdf?ln=en
masculinity in jm barrie’s peter pan and – The Pennsylvania State University, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://honors.libraries.psu.edu/files/final_submissions/4462
(PDF) Fairies, Mermaids, Mothers, and Princesses: Sexual …, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.researchgate.net/publication/254312941_Fairies_Mermaids_Mothers_and_Princesses_Sexual_Difference_and_Gender_Roles_in_Peter_Pan
Symbolism In J. M. Barrie’s Peter Pan – 821 Words – Bartleby.com, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.bartleby.com/essay/Symbolism-In-J-M-Barries-Peter-Pan-86988C00E8C35C44
Unsettling Peter Pan – Musicology Now, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://musicologynow.org/unsettling-peter-pan/
10 Important Concepts in Depth Psychology [Beginner’s Guide], erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://scottjeffrey.com/depth-psychology/
Puer aeternus – Wikipedia, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Puer_aeternus
The Individuation Process: Carl Jung’s 3 Stages to Wholeness, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://scottjeffrey.com/individuation-process/
The Shadow of the Object in Peter Pan – ResearchGate, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.researchgate.net/publication/274487755_The_Shadow_of_the_Object_in_Peter_Pan
(PDF) Identity and Individuality of Derivative Fictions: Fictional …, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.researchgate.net/publication/378129199_Identity_and_Individuality_of_Derivative_Fictions_Fictional_Archetype_and_Equivalency_of_a_Movie_to_the_Original_Novel_1
(PDF) THEME AND RHEME IN PETERPAN NOVEL – ResearchGate, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.researchgate.net/publication/370660568_THEME_AND_RHEME_IN_PETERPAN_NOVEL
projekter.aau.dk, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://projekter.aau.dk/projekter/files/280911839/Master_s_Th
http://www.diva-portal.org, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, http://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:1188653/FULLTEXT01.pdf
dspace.mic.ul.ie, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://dspace.mic.ul.ie/bitstream/handle/10395/3170/O%27Brien%2C%20M.%20%282023%29%20%E2%80%98Trying%20to%20draw%20a%20map%20of%20a%20child%E2%80%99s%20mind%E2%80%99-%20a%20study%20of%20the%20influence%20of%20childhood%20experience%20on%20the%20literary%20works%20of%20J.%20M.%20Barrie%20through%20a%20Freudian%20lens.pdf?sequence=2&isAllowed=y
Jung’s Puer Aeternus Archetype: The Eternal Child Syndrome – Scott Jeffrey, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://scottjeffrey.com/puer-aeternus-archetype/
Puer Aeternus: A Psychological Study of the Adult Struggle With the Paradise of Childhood: Von Franz, Marie-Louise – Amazon.com, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.amazon.com/Puer-Aeternus-Psychological-Struggle-Childhood/dp/0938434012
7 Babel-AFIAL, n.o 33, 2024, pp. 7-25 ‘Forever young’: The eternal child archetype in the post-apocalyptic world of Gary Sht – Revistas Universidad de Vigo, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://revistas.uvigo.es/index.php/AFIAL/article/download/5391/3783/12875
Now or Neverland (Studies in Jungian Psychology, 82): Ann Yeoman – Amazon.com, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.amazon.com/Now-Neverland-Studies-Jungian-Psychology/dp/091912383X
‘His Terrible Masterpiece’ – DUO, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/25519/3/Master-PeterPan.pdf
Depth Psychology Guide – Scott Jeffrey, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://scottjeffrey.com/wp-content/uploads/2024/03/Depth-Psychology-Guide-Scott-Jeffrey.pdf
24. Archetypal Criticism (1930s-present) (Purdue OWL) – Open Washington Pressbooks, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://openwa.pressbooks.pub/octavianog/chapter/archetypal-criticism-1930s-present-purdue-owl/
Which Inner Child Archetypes Do You Have? – Jan Blencowe, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://janblencowe.com/which-inner-child-archetypes-do-you-have-jan-blencowe/
(PDF) Peter Pan Syndrome “Men Who Don’t Grow”: Developing a …, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.researchgate.net/publication/335793065_Peter_Pan_Syndrome_Men_Who_Don’t_Grow_Developing_a_Scale
Peter Pan and Wendy: how J M Barrie understood and …, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.cam.ac.uk/research/features/peter-pan-and-wendy-how-j-m-barrie-understood-and-demonstrated-key-aspects-of-cognition
Victorian Domesticity and the Perpetuation of Childhood: an Examination of Gender Roles and the Family Unit in J. M. Barrie’, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://digitalcommons.liberty.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1314&context=masters
From Neverland to Narnia – DUO, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/113050/ENG4390-Master-Thesis-Kjersti-F–Ruud-Salomonsen-14-05-24.pdf?sequence=1&isAllowed=y
A TEXTUAL ANALYSIS OF THE MASCULINITIES PORTRAYED IN HOOK (STEVEN SPIELBERG, 1991) – VisualCOM Scientific Publications, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://visualcompublications.es/revVISUAL/article/download/4958/3253/16187
MOOD ANALYSIS ON ENGLISH SCRIPT DRAMA OF PETERPAN STORY BY J.M BARRIE – UIN Walisongo, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://eprints.walisongo.ac.id/9835/1/thesis%20full.pdf
The Child That Haunts Us: Symbols and Images in Fairytale and Miniature Literature – Hancock, Susan: 9780415447768 – AbeBooks, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.abebooks.com/9780415447768/Child-Haunts-Symbols-Images-Fairytale-0415447763/plp
Ordinary and Extraordinary Sites of Playful Disregard – myMESA, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://my-mesa.org/program/sessions/view/eyJpdiI6IjJaY01DYUpDNGhmMEQwSGJGZjRUTGc9PSIsInZhbHVlIjoiT2FFSWVkMVp3SjFQMFdtTUp2V1hkUT09IiwibWFjIjoiOTAxMzk2OWJjYWE3NmM1NzAyZGRjYmE2NmUwYmMwMWU0OTIyYzM5MDc1YjY0YzVmMTgyNjQyNDc2ZjIzYmM3YiIsInRhZyI6IiJ9
Ageing in turkey: the Peter Pan syndrome? – The domain cambridgecore.org is registered by NetNames, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://core-cms.cambridgecore.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/1A76B0ECA89CC0C1817A45929786A8B6/9781447301073c14_p297-324_CBO.pdf/ageing_in_turkey_the_peter_pan_syndrome.pdf
Meredith Taylor, Author at Filmuforia – Page 2 of 7, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://filmuforia.com/author/filmuforia/page/2/
Postmortal Society: Towards a Sociology of Immortality – National Academic Digital Library of Ethiopia, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, http://ndl.ethernet.edu.et/bitstream/123456789/9794/1/41.pdf.pdf
(PDF) Banned, bagged, bowdlerized: A diachronic analysis of censorship practices in children’s literature of Turkey – ResearchGate, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://www.researchgate.net/publication/311822660_Banned_bagged_bowdlerized_A_diachronic_analysis_of_censorship_practices_in_children’s_literature_of_Turkey
Proceedings of The Third Northeast Asia International Symposium on Language, Literature and Translation – American Scholars Press, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://americanscholarspress.us/conferences/pdf/NAIS-Vol.II.pdf
The Wild Wood and the Wide World – In That Howling Infinite, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://howlinginfinite.com/2018/10/08/the-wild-wood-and-the-wide-world/
The Intellectual Life of the British Working Classes – The Library of Unconventional Lives, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://thelul.org/library/jonathan-rose-the-intellectual-life-of-the-british-working-classes
Archetypes and collective unconscious | Myth and Literature Class Notes – Fiveable, erişim tarihi Mayıs 13, 2025, https://library.fiveable.me/myth-and-literature/unit-11/archetypes-collective-unconscious/study-guide/BHAdRjLpdTaVxzCc