xwende

Sembola Dawiya Şerê Sar û Rêya Yekbûna Almanyayê Serekan (Pêşgotin) Dîwarê Berlînê, ku ji 13ê Tebaxa 1961ê heta 9ê Mijdara 1989an Berlîna Rojava ji Almanyaya Rojhilat û cîhana derve veqetand, ne tenê avahiyeke betonî ya sar bû; ew di serî de semboleke bi hêz a Şerê Sar, dabeşbûna îdeolojîk a cîhanê di navbera blokên Rojhilat Bêhtir bixwîne

Pêşgotin Bûyera avêtina bombeyên atomî li ser bajarên Japonî Hîroşîma û Nagazakîyê di Tebaxa 1945an de, yek ji bûyerên herî girîng û trajîk ên sedsala 20an e. Ev kiryar ne tenê dawiya Şerê Cîhanê yê Duyemîn li qada Pasîfîkê bilezand, lê di heman demê de serdemek nû di dîroka mirovahiyê de vekir – Serdema Atomî. Bêhtir bixwîne

Çirûska Saraybosnayê: Sedem, Destpêk û Berfirehbûna Şerê Cîhanî yê Yekemîn (1914) Pêşgotin Şerê Cîhanî yê Yekemîn, ku di navbera salên 1914 û 1918an de qewimî, di dîroka sedsala 20an de xaleke werçerxanê ya bingehîn tê hesibandin. Ev şerê ku wekî “Şerê Mezin” jî tê binavkirin, ne tenê nexşeya siyasî ya cîhanê ji nû ve xêz Bêhtir bixwîne

1. Pêşgotin Şerê Cîhanê yê Duyemîn, ku di navbera salên 1939 û 1945an de qewimî, di dîroka mirovahiyê de wekî pevçûna herî mezin, herî bi xwîn û herî wêranker tê tomar kirin. Ev şerê gerdûnî bû sedema mirina bi deh milyonan kesan, ku piraniya wan sivîl bûn, û li seranserê parzemînan wêraniyek bêhempa li pey Bêhtir bixwîne

Şoreşa Cotmehê (1917): Hilweşîna Rûsyaya Çarî û Avabûna Yekîtiya Sovyetê Pêşgotin Şoreşa Cotmehê ya 1917an, ku di dîroknasiya Sovyetê de wekî Şoreşa Mezin a Sosyalîst a Cotmehê jî tê zanîn, yek ji bûyerên herî girîng û werçerxker ên sedsala 20an tê hesibandin. Ev şoreş ne tenê dawî li desthilatdariya 300 salî ya xanedana Romanov û Bêhtir bixwîne

Hilweşîna Monarşiya Mutleq, Avakirina Komarê û Belavbûna Fikrên Neteweperestî û Demokrasiyê 1. Pêşgotin: Şoreşa Fransî wekî Werçerxanek di Dîroka Ewropayê de Şoreşa Fransî, ku di navbera salên 1789 û 1799an de qewimî, ne tenê di dîroka Fransayê de, lê di dîroka cîhanê de jî wekî yek ji werçerxên herî girîng tê pejirandin. Ev serdema aloziyê Bêhtir bixwîne

Sînordarkirina Desthilata Key û Pêngavek Ber Bi Serweriya Hiqûqê ve Pêşgotin Girîngiya dîrokî ya Magna Cartayê Magna Carta (MC), yanî “Peymana Mezin”, di dîroka destûrî ya Îngilîstanê û cîhanê de wekî yek ji belgeyên herî girîng tê qebûlkirin. Ew ne tenê wekî sembola sînordarkirina desthilata keyîtî, lê herwiha wekî bingehek ji bo parastina mafên mirovan Bêhtir bixwîne

Serhildana Sêzdeh Koloniyan û Damezrandina Dewletên Yekbûyî 1. Pêşgotin Danezana Serxwebûnê ya Amerîkayê, ku di 4ê Tîrmeha 1776an de hat pejirandin, yek ji belgeyên herî pîvot û bibandor di dîroka Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) û cîhanê de tê hesibandin. Ev belgeya dîrokî ne tenê bi awayekî fermî veqetîna Sêzdeh Koloniyên Amerîkî ji desthilatdariya Brîtanyaya Bêhtir bixwîne

I. Pêşgotin: Şerê Troyayê di Navbera Efsane û Dîrokê de Şerê Troyayê, wekî pevçûneke efsanewî ya ku di sedsalên 12an an 13an BZ de di navbera Yewnaniyên destpêkê û gelê Troyayê li rojavayê Anatolyayê de qewimiye, tê tarîxkirin. Kêşeya wê ya bêdawî ji cihê wê yê navendî di mîtolojiya Yewnanî û wêjeyê de, bi taybetî Bêhtir bixwîne

Ji Makedonyayê Ber Bi Hindistanê ve Fetih, Hilweşîna Împeratoriya Pers û Destpêka Serdema Helenîstîk Pêşgotin Sefera Asyayê ya Îskenderê Mezin, ku di navbera salên BZ 334 û 323an de pêk hat, ne tenê wek rêzeferên leşkerî yên serketî, lê belê wek bûyereke bingehîn a veguherîner di dîroka cîhana kevnar de tê qebûlkirin. Ev sefer ne Bêhtir bixwîne

Kêlîka Veguherînê ji Serdema Navîn ber bi Serdema Nû ve Pêşgotin Fetha Konstantînopolîsê di sala 1453an de ne tenê ketina bajarekî bû, lê bûyereke cîhan-guhêr bû ku rêça dîrokê bi awayekî bingehîn hejand. Ev rûdan, dawî li Împaratoriya Bîzansê ya hezar salî anî û bi awayekî teqez Împaratoriya Osmanî wek hêzeke mezin a cîhanî da Bêhtir bixwîne

Sedem, Pêvajo û Encamên Mayînde 1. Pêşgotin (Destpêk) Parçebûna Împeratoriya Romayê di sala 395’an a Mîladî de, ku piştî mirina Împerator Theodosius I pêk hat, di dîroka cîhana kevnar û serdema navîn de wek xaleke werçerxê ya krîtîk tê qebûlkirin. Ev bûyer ne tenê dawiya serweriya yekane ya li ser împeratoriyeke berfireh nîşan dide, lê Bêhtir bixwîne

Mirina Kleopatrayê û Pêvekirina Misrê ji hêla Romayê ve (30 BZ): Dawiya Serweriya Helenîstîk li Nîlê Pêşgotin Kleopatra VII, şahbanûya dawî ya xanedana Ptolemaîk a Makedonî, yek ji kesayetên herî navdar û enigmatîk ên cîhana kevnar e. Desthilatdariya wê li Misrê, ku ji sala 323an heta 30ê BZ dom kiribû, di serdemeke guherînên mezin ên Bêhtir bixwîne

Sernav: Deyndariya Şarlê XII (“Demirbaş”) ji Osmaniyan re (Destpêka Sedsala 18an) û Hêmanên Çanda Tirkî yên ku Wî Birin Swêdê Beş 1: Pêşgotin Destpêka sedsala 18an ji bo Ewropaya Bakur û Rojhilat serdemeke guherînên mezin bû, ku di navenda wê de Şerê Mezin ê Bakur (1700-1721) cih digirt. Ev şerê demdirêj, ku Împaratoriya Swêdê ya Bêhtir bixwîne

Sernav: Orson Welles û Panîka Şerê Cîhanan (1938): Lêkolînek Akademîk li ser Hêza Medyayê û Psîkolojiya Komî Kurte (Abstract): Ev gotar lêkolîneke akademîk a berfireh li ser weşana radyoyê ya navdar a Orson Welles “Şerê Cîhanan” di sala 1938an de û panîka ku li Amerîkayê li pey wê çêbû, pêşkêş dike. Gotar dê çarçoveya dîrokî, Bêhtir bixwîne

Organîzasyon, Kaos û Bandora Çandî Beş 1: Pêşgotin sextekarîya Berners Streetê, ku di 27ê Mijdara 1810an de li Londonê qewimî, yek ji bûyerên herî balkêş û şahînetiyên herî organîzekirî yên dîrokê ye. Ev çalakî, ku ji hêla nivîskar û henekbazê navdar Theodore Hook ve hatibû sêwirandin, bi armanca ku navnîşaneke taybet, Berners Street Hejmar 54, Bêhtir bixwîne

Beşa 1: Pêşgotin Komkujiya Srebrenîtsayê, ku di Tîrmeha 1995an de li Bosna û Herzegovînayê qewimî, wekî yek ji hovîtî û tawanên herî mezin ên li dijî mirovahiyê li Ewropayê piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn tê dîtin. Di vê komkujiyê de, zêdetirî 8,000 mêr û xortên Boşnak (Misilmanên Bosnayî) ji aliyê hêzên Serbên Bosnayî ve bi Bêhtir bixwîne

Pevçûna Mirov û Xwezayê, Têkçûna Plansaziyê û Nîşandana Medyayê Şerê Mezin ê Emûyan (1932): Analîzeke Akademîk a Pevçûna Mirov û Xwezayê, Têkçûna Plansaziyê û Nîşandana Medyayê 1. Pêşgotin Şerê Mezin ê Emûyan, ku di dîroka Awistralyayê de wekî bûyereke hem trajîk hem jî komîk cih girtiye, di rastiyê de operasyoneke leşkerî ya rêveberiya jiyana kovî Bêhtir bixwîne

I. Destpêk (Pêşgotin) Keşfa Windabûyî ya Franklin, ku di sala 1845an de bi rêberiya Kapîtan Sir John Franklin û bi keştiyên HMS Erebus û HMS Terror ên Hêzên Deryayî yên Qraliyeta Brîtanyayê dest pê kiribû, yek ji bûyerên herî trajîk û nepenî di dîroka keşfên polar de ye. Armanca sereke ya vê ekspedîsyonê keşfkirina beşên Bêhtir bixwîne

Analîzeke Dîrokî-Hiqûqî û Çandî 1. Pêşgotin Danasîna Mijarê Di qada dîroka hiqûqê de, yek ji pratîkên herî ecêb û balkêş ku bala lêkolîneran kişandiye, fenomena dadgehkirina ajalan e. Ev pratîk, ku bi taybetî di Serdema Navîn û destpêka Serdema Nûjen de li Ewropayê berbelav bû, tê de ajalên wekî beraz, mişk, kêzik û heta tiştên Bêhtir bixwîne

I. Pêşgotin: Sira Koloniya Roanoke ya Wenda û Girîngiya Wê ya Dîrokî Di dawiya sedsala 16an de, di serdemeke ku hêzên Ewropî ji bo serdestiya li Cîhana Nû diketin pêşbaziyê, komek mêr, jin û zarokên Îngilîz ji bo avakirina yekem niştecihbûna daîmî ya Îngilîzan li Amerîkaya Bakur bi rê ketin. Cihê ku wan hilbijart Girava Bêhtir bixwîne

1. Pêşgotin: Împarator Norton I – Kesayetek Bêhempa di Dîroka San Franciscoyê de Joshua Abraham Norton, kesayetekî dîrokî yê ku di nîveka sedsala 19-an de li San Franciscoyê derket holê, bi îlana xwe ya wekî “Împarator Norton I, Împaratorê Dewletên Yekbûyî” û paşê jî “Parêzvanê Meksîkayê” 1, navê xwe di rûpelên dîroka Amerîkayê de bi Bêhtir bixwîne

Kesayetek Dîrokî yan Efsaneyî? 1. Pêşgotin: Belqis di Navbera Rastî û Çîrokê de Kralîçeya Sabayê, ku di kevneşopiya Îslamî de bi navê Belqis û di ya Etiyopyayî de bi navê Makeda tê nasîn, yek ji kesayetên herî enigmatîk û balkêş ên dîroka kevnar e. Çîroka wê, ku di navbera rastiya dîrokî û vegotinên efsaneyî de Bêhtir bixwîne